Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Dożynek czar

Autor:  Przemysław Chrzanowski
 
Jak Polska długa i szeroka, na przestrzeni sierpnia i września, we wszystkich gminach miało miejsce dożynkowe świętowanie. W atmosferze festynów i zabaw pod chmurką rolnicy dziękowali za plony, eksponowali dorodne okazy warzyw i owoców, koła gospodyń wiejskich natomiast z dumą prezentowały dożynkowe wieńce.

Obecne obchody święta plonów niewiele mają jednak wspólnego z dawnymi obyczajami dożynkowymi. Źródła encyklopedyczne mówią, że dożynki to Słowiańskie Święto Plonów przypadające na pierwszy dzień jesieni czyli na równonoc jesienną 23 września.
 
Dożynki poświęcone były zbiorom rolnym i w wielu częściach kraju nosiły różne nazwy np. zwano je wieńcem, wieńcowem, okrężnem, wyżynkami czy też obrzynkami. W czasie dożynek dziękowano bogom za plony oraz proszono o jeszcze lepsze w kolejnych latach. W późniejszych latach około XV-XVI wieku dożynki zaczęto organizować  dla służby folwarcznej i pracowników najemnych jako formę nagrody za wykonaną pracę przy żniwach.

Obchodzenie dożynek rozpoczyna wicie wieńca z pozostawionych na polu zbóż oraz roślin i kwiatów. Wieńce mają kształt wielkiej korony lub koła i zwie się je „plonem” gdyż uosabiają zebrane plony. Poza wieńcem uczestnicy dożynek niosą dary z płodów ziemi oraz chleb upieczony z mąki pochodzącej z danych zbiorów.

Niesienie wieńca przysługuje najlepszej żniwiarce, lecz częściej obecnie Staroście lub Starościnie dożynek. Za nimi podąża orszak pozostałych żniwiarzy często ubranych w stroje ludowe. Orszak z wieńcem podąża do kościoła gdzie wieniec jest święcony. Po święceniu odbywają się biesiady, tańce i poczęstunek.

Dziś nie dziękuje się jak dawniej za zbiory mitycznym słowiańskim Bogom a podziękowania kieruje się ku Bogu i Matce Boskiej. Często dożynkom towarzyszą pielgrzymki chłopskie do lokalnych miejsc kultu religijnego. Największe dożynki mają miejsce na Jasnej Górze w Częstochowie.


Nie ma dożynek bez wieńców. Ich wykonaniem zajmują się uzdolnione członkinie
Kół Gospodyń Wiejskich.

 
Przed laty dożynkowe wieńce wyplatano z słomy i kłosów zbóż. Całość osadzano
najczęściej na konstrukcji ugiętej z drutu. Obecnie technik wykonania wieńców
jest więcej, bardzo często widuje się prace przygotowane metodą kolażu.


Dożynkowe świętowanie nie może obejść się bez artystycznych popisów.
Na scenie prezentują się kabarety, zespoły folklorystyczne, orkiestry dęte.
W gronie wykonawców najwdzięczniej jednak wypadają dzieci.

 
W wielu regionach Polski święto plonów to czas, w którym przyozdabia się zagrody.
Przed płotami ustawia się wówczas stary sprzęt rolniczy i wsadza nań kukły, wypchane słomą.


Dostarcza to niekłamanej radości zarówno autorom tych „instalacji” jaki dożynkowym gościom.


Przemierzając „dożynkową” wieś, można zobaczyć sprzęty, których już dawno nie wykorzystuje
się w codziennej pracy w gospodarstwie. Ta scenka rodzajowa przedstawia proces wytwarzania chleba.
Jest tzw. wialnia (do oddzielania zboża od plew), są archaiczne kobiałki i zapracowani ludzie...


Każdy żniwiarz musi się dobrze odżywiać. Kosz z jabłkami jak najbardziej jest mile widziany,
a i bańka z solidnym zapasem kompotu przyda się, by ugasić pragnienie.

 

 

 Fotografie: autor

 

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Dołącz do nas

      YTxyXYx