11 kwietnia w Centrum Tradycji i Kultury w Komornikach odbyła się konferencja sołtysów powiatu poznańskiego, która zgromadziła około 130 uczestników – w tym ponad 100 sołtysów, a także przewodniczących rad osiedli z gmin miejskich i gmin miejsko-wiejskich oraz gości z sąsiednich powiatów. Wydarzenie, jak podkreśla współorganizatorka i prowadząca debatę Malwina Gałecka, miało przede wszystkim wymiar praktyczny i integracyjny – było przestrzenią wymiany doświadczeń, rozmów o problemach samorządu i prezentacji dobrych praktyk.
Konferencja odbyła się w Centrum Tradycji i Kultury w Komornikach. Gospodarzem wydarzenia był wójt gminy Komorniki Tomasz Stellmaszyk, który – jak podkreśla Malwina Gałecka – szybko odpowiedział na inicjatywę organizatorów i udostępnił obiekt na potrzeby spotkania.
Wydarzenie rozpoczęło się od części oficjalnej, w tym uroczystego wprowadzenia sztandaru sołtysów powiatów poznańskiego i średzkiego oraz otwarcia konferencji przez zarząd Stowarzyszenia Sołtysów Powiatu Poznańskiego: prezes Dorotę Trochę, wiceprezes Malwinę Gałecką i sekretarz Monikę Paczkowską.
– To wspólny sztandar, który jest symbolem naszej współpracy, m.in. przy organizacji pielgrzymki sołtysów obu powiatów, dlatego jego wprowadzenie ma dla nas szczególne znaczenie – zaznacza Malwina Gałecka.
Samorząd a rola sołtysa
W spotkaniu wzięli udział nie tylko sołtyski i sołtysi z Wielkopolski, ale także społecznicy, radni oraz przedstawiciele władz gminnych – burmistrzowie i wójtowie. W trakcie wydarzenia pojawiło się również pytanie o to, kim są współcześni lokalni liderzy.
– To osoby, które dzięki swoim kompetencjom współtworzą rzeczywistość lokalną, posiadają wiedzę i potrafią rozmawiać z mieszkańcami. Od sołtysa właśnie tego się oczekuje, bo dobry sołtys jest wartością nie tylko dla mieszkańców, ale także dla władz gminy czy powiatu – podkreślał Jan Grabkowski, starosta poznański.
Jak dodał, powiat od lat wspiera tego typu inicjatywy, zarówno poprzez organizację wydarzeń, jak i szkoleń tematycznych dla liderów lokalnych. – Te relacje budujemy od lat, dlatego atmosfera tego spotkania jest tak życzliwa i serdeczna – zaznaczył.
Nauka, media i AI – od fake newsów po „ławkę pod świetlicą”
W programie konferencji znalazły się również wystąpienia o charakterze naukowym. Prof. Mikołaj Tomaszyk oraz prof. Szymon Ossowski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza poruszyli temat roli mediów we współczesnym świecie.
– Profesor Ossowski zwrócił szczególną uwagę na dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji oraz związane z tym zagrożenia, zwłaszcza w kontekście fake newsów. Podkreślił, że w najbliższym czasie możemy mieć coraz większy problem z odróżnianiem informacji prawdziwych od fałszywych – relacjonuje Malwina Gałecka.
Z kolei Przemysław Szymański, występujący z perspektywy sołtysa, skupił się na roli mediów lokalnych i społecznościowych. Wskazywał, że nie powinny one pełnić wyłącznie funkcji informacyjnej, ale być narzędziem świadomej komunikacji z mieszkańcami. – Obrazowo zauważył, że kiedyś „analogowym Facebookiem” była ławka pod świetlicą – miejsce spotkań i wymiany informacji – dodaje współorganizatorka konferencji.
Dobre praktyki z gmin i wsi
Ważną częścią konferencji były wystąpienia praktyków. Aldona Gola opowiadała o wykorzystaniu zabytkowego pałacu należącego do UAM do działań społecznych i kulturalnych – organizowanych tam wydarzeniach, stylizowanych zwiedzaniach i współpracy z aktorami odtwarzającymi historyczne postacie. – To przykład, jak można połączyć dziedzictwo z aktywnością społeczną i turystyką – podkreśla sołtyska Jagodna.
Ewelina Kaszowska mówiła o współpracy sołtysa z kołem gospodyń wiejskich. – Bardzo ważne było to, co powiedziała o podziale obowiązków i jasnej komunikacji. Jeśli każdy wie, za co odpowiada, unika się nieporozumień i można zrobić naprawdę dużo dobrego.
Swoją historię przedstawiła także Lidia Lamel z Gowarzewa – sołtyska pierwszej kadencji.– Opowiadała o swoim przejściu od życia miejskiego do wiejskiego i o tym, jak została sołtyską trochę „wypchnięta” przez mieszkańców. Bardzo mocno podkreślała znaczenie szkoleń, m.in. Fundacji Wspomagania Wsi, które pomagają nabrać pewności siebie i otwierają nowe możliwości – mówi Malwina Gałecka.
Debata: komunikacja, fundusze i realne problemy samorządu
Kulminacją wydarzenia była debata prowadzona przez naszą rozmówczynię. W dyskusji uczestniczyli: sołtyska Chomęcic Dorota Trocha, wójt gminy Komorniki Tomasz Stelmaszyk, wójt gminy Rokietnica Bartosz Derech, wiceburmistrz gminy Kórnik, Sebastian Wlazły oraz członek zarządu powiatu poznańskiego, Paweł Jazy.
– Tematem była komunikacja między poszczególnymi szczeblami samorządu. Pytaliśmy, jak usprawnić kontakt między sołtysami a władzami gmin i co działa najlepiej w praktyce – wyjaśnia Malwina Gałecka. – Jednym z wątków była skala zarządzania sołectwami – od gmin z kilkoma sołectwami po takie, które mają ich ponad 20. Okazuje się, że kluczowa nie jest liczba, tylko sposób komunikacji i dostępność ludzi do siebie.
Poruszono także temat inwestycji i roli sołtysów. – Pojawił się głos, że może lepiej, żeby sołtysi skupiali się bardziej na integracji mieszkańców niż na inwestycjach, bo to czasem utrudnia pracę urzędnikom. Dużo emocji wzbudził temat funduszu sołeckiego. W różnych gminach działa to inaczej: gdzieś jest fundusz sołecki, gdzie indziej środki są dzielone w inny sposób, a jeszcze gdzie indziej funkcjonują dwa modele – mały i duży fundusz, gdzie jeden dotyczy integracji, a drugi inwestycji.
Padły też pytania o roznoszenie nakazów podatkowych i ich finansowanie. Dyskusja dotyczyła interpretacji RIO i orzecznictwa sądowego. – W niektórych gminach zrezygnowano z wynagradzania sołtysów za roznoszenie nakazów i przechodzi się na e-doręczenia. W innych pojawiły się rozstrzygnięcia sądowe dopuszczające takie wynagrodzenie, z wyjątkiem sytuacji, gdy sołtys jest jednocześnie radnym.
Głosy z sali i żywa dyskusja
Jak podkreśla organizatorka konferencji, jednym z jej największych atutów była bardzo duża aktywność uczestników, którzy licznie zabierali głos i wchodzili w merytoryczną dyskusję z przedstawicielami samorządu. – Było bardzo dużo pytań z sali i widać było realną potrzebę rozmowy – relacjonuje Malwina Gałecka. Jednym z tematów była zasadność tworzenia dodatkowych struktur, takich jak konwent sołtysów. W trakcie dyskusji wójt gminy Rokietnica zwrócił uwagę, że jeśli komunikacja w gminie działa sprawnie i bezpośrednio, to nie ma potrzeby powoływania kolejnych instytucji, które mogłyby jedynie komplikować przepływ informacji.
Drugim istotnym wątkiem były duże zróżnicowania w wielkości sołectw, w tym przypadek jednostki liczącej ok. 17 tysięcy mieszkańców. Uczestnicy pytali, czy tak duże sołectwa nie powinny zostać podzielone na mniejsze. – Wójt gminy Komorniki uznał jednak, że niekoniecznie byłoby to korzystne rozwiązanie, bo duże sołectwa mają swoją specyfikę i dobrze funkcjonują w obecnym układzie.
Znaczenie współpracy
Na zakończenie konferencji wystąpiły dzieci z zespołu Tree Sounds z Zespołu Szkół w Komornikach, prezentując występ muzyczno-taneczny, który symbolicznie domknął dzień pełen spotkań, dyskusji i wymiany doświadczeń. Wcześniej organizatorzy podziękowali sponsorom oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia.
Jak zaznacza Malwina Gałecka, siłą konferencji była przede wszystkim atmosfera i zaangażowanie uczestników. – Największą wartość stanowiła energia ludzi. Widać było ogromną chęć rozmowy, zadawania pytań i uczenia się od siebie nawzajem – mówi. W jej ocenie spotkanie pokazało, że w środowisku sołtysów szczególnie ważna jest możliwość bezpośredniej wymiany doświadczeń, a największe znaczenie mają rozwiązania sprawdzone w praktyce. – To właśnie dobre praktyki, a nie sama teoria, były dla uczestników najcenniejsze – podsumowuje.
Na sukces wydarzenia wpłynęło również podejście organizatorów, którzy postawili na komunikację już na etapie planowania. W przygotowania aktywnie włączyła się grupa delegatów z kilku gmin powiatu, współtworząc program i wspierając organizację. Dzięki temu konferencja była nie tylko inicjatywą stowarzyszenia, ale wspólnym przedsięwzięciem sołtysów, co znacząco przyczyniło się do jej powodzenia.
Fot. Starostwo Powiatowe w Poznaniu
