Pamiętajcie o ogrodach – bioróżnorodnych, zdrowych i dostosowujących się do zmian klimatycznych

Wiosna to czas krzątania się wokół swoich domów. Sprzątamy, przycinamy, przygotowujemy grządki pod uprawę kwiatów, warzyw i ziół. Planujemy nasadzenia, jeździmy na targ po sadzonki roślin i dobrą ziemię pod uprawy. Instalujemy zbiorniki na deszczówkę i zastanawiamy się, jak w tym roku ochronimy nasze ogrody przed szkodnikami i chorobami. Czy odwiedzą nas w tym roku jeże? Jakie ptaki zatrzymają się w nim, w poszukiwaniu pędraków i materiałów na gniazda. Które z nich zostaną u nas na dłużej. Ogród cieszy ludzką duszę. Zapowiada, że latem i jesienią będziemy mieli dostęp do swojego, dobrego i zdrowego pożywienia, a otoczenie domu będą zdobiły rabaty kwiatów, przyciągając nie tylko uwagę sąsiadów, ale i apetyt różnobarwnych motyli, trzmieli i innych zapylaczy. Ogród to nasz raj na ziemi, jak pisał Jonasz Kofta: „Pamiętajcie o ogrodach, przecież stamtąd przyszliście”.

W wiosennym temacie miesiąca opowiemy o różnych typach ogrodów, przede wszystkim o naszych, przydomowych ogrodach zakładanych na potrzeby rodziny.  Sięgniemy też do wiedzy naszych przodków, którzy byli wspaniałymi obserwatorami przyrody. Przypomnimy tradycyjne ogródki kwiatowe, co rosło w wiejskich ogrodach naszych babć, i jakie były stare odmiany drzew owocowych. Jarosław Pająkowski przedstawi inicjatywę odtworzenia dawnych odmian jabłoni na Kujawach w myśl powiedzenia, że „najlepszy sadek, który sadził dziadek”.

Pokażemy też ogrody rekreacyjne i edukacyjne. Będziemy pisać o projektowaniu ogrodów w taki sposób, by stały się oazą tak ważnej dziś, bo zagrożonej – bioróżnorodności. Michał Książek podpowie, jak naprawić ogród, by tętnił życiem. Pokażemy, jak mądrze upiększać wieś – tak, by wspierać rodzimą przyrodę, a nie ją tracić. Dyplomowana zielarka, Ruta Kowalska opowie nam o tym, jak rozpoznawać zioła i w jaki sposób rośliny leczą.

Warsztatem pracy każdego ogrodnika i rolnika jest gleba. Aby była żyzna, musi być zdrowa. Niedaleko jest od zdrowej gleby do zdrowego organizmu człowieka. Ale droga ku temu wiedzie przez wiedzę o tym, czym jest gleba, jakie ma potrzeby i jakie wartości odżywcze ma jedzenie, które z niej pochodzi. Bogdan Kasperski z Anielskich Ogrodów opowie, jak dbać o zdrowie gleby, co robić, a czego unikać w naszych praktykach ogrodniczych.

Odpowiemy na pytanie, jak przygotować dobry kompost i własną ziemię kompostową. Nasza praca w ogrodzie ma naturalnych sprzymierzeńców: m.in. zapylacze, dżdżownice, jeże, ptaki, rośliny towarzyszące. Jak wygląda życie trzmieli? Jak zaprosić dżdżownice i inne organizmy glebowe wpływające na żyzność i zdrowie gleby do naszego ogrodu? Które rośliny wabią zapylacze? Jakie sąsiedztwo roślin lubią nasze warzywa? Podpowiemy, których roślin nie wprowadzać do ogrodu, gdyż ograniczają i zagrażają naszym rodzinnym gatunkom.

Współczesne ogrody, podobnie jak uprawy na polach rolnych narażone są na skutki zmian klimatu: długotrwałe susze, nawalne deszcze i inne gwałtowne zjawiska pogodowe. Czy można się do nich przygotować? Można i trzeba. Opowiemy, jak zatrzymać wodę w ogrodzie, jakimi metodami poprawić chłonność wodną gleby i ograniczyć nadmierne parowanie z grządek. Jacek Pietrusiak wytłumaczy, jak uzdatnić wodę ze studni, i jak skonstruować we własnym zakresie powolny filtr piaskowy. Pokażemy też, jak zadrzewienia i zakrzaczenia obniżają temperaturę upraw i udostępniają składniki odżywcze „naszym” roślinom. Będzie m.in. o ściółkowaniu gleby i odpowiednim nawożeniu, które poprawia retencję wody w glebie.

Będzie też o nie chemicznych, ale skutecznych metodach walki ze szkodnikami i chorobami w naszych uprawach. Jak rozsądnie stosować środki ochrony roślin, których unikać, gdyż zagrażają naszemu zdrowiu i jakości gleby. I temat, który spędza sen z powiek ptakom, żabom, jeżom, mrówkom i innym zwierzętom korzystającym z traw i łąk kwietnych – czy kosić trawniki, a jeśli tak, to kiedy rozpocząć pierwsze koszenie, aby nie zubożyć składu gatunkowego roślin i nie ograniczyć pokarmu dla zapylaczy.

Na koniec – dobra wiadomość dla wszystkich pasjonatów ogrodnictwa – aktualnie można wnioskować o dotację na zieloną inicjatywę w ramach konkursu grantowego „Zielona społeczność”.

Pamiętajcie o ogrodach, Jonasz Kofta