Seniorze zaszczep się. Chroń siebie i bliskich

Ewa Żuławnik, Fundacja Wspomagania Wsi
23 marca 2026

Szczepienia to ochrona życia – szczególnie w wieku dojrzałym i przy chorobach przewlekłych. To jedna z najskuteczniejszych metod zapobiegania zakażeniom, która uratowała i ratuje każdego roku wiele osób, szacuje się, że aż 2,5 miliona.

Seniorze, z wiekiem Twój układ odpornościowy słabnie. Infekcje, które u osób młodych przebiegają łagodnie u starszych mogą prowadzić do zapalenia płuc, sepsy lub zaostrzenia chorób płuc i serca. U chorych przewlekle (cukrzyca, przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma, choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory) mogą wywołać nagłe pogorszenie stanu zdrowia a nawet zawał.

Bądźmy odpowiedzialni za własne zdrowie i unikajmy ryzyka ciężkiego przebiegu choroby. Szczepienia złagodzą przebieg chorób zakaźnych i skutecznie ochronią nas przed niebezpiecznymi powikłaniami.

Można się zaszczepić w aptece

Jeśli w aptece jest punkt szczepień i apteka ma podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, to farmaceuta podczas jednej wizyty może:

wystawić receptę na szczepionkę (w tym refundowaną, jeśli przysługuje Ci refundacja),
przeprowadzić kwalifikację do szczepienia.
zaszczepić.

Nie trzeba wcześniej odwiedzać lekarza. W aptece mogą się zaszczepić osoby dorosłe, które nie mają przeciwwskazań do podania szczepionki.

Jak działa szczepionka?

Szczepionki dzieli się na żywe, zawierające całe, pozbawione zjadliwości drobnoustroje, szczepionki inaktywowane zawierające zabite wirusy/bakterie lub ich fragmenty (białka, polisacharydy) oraz szczepionki najnowszej generacji zawierające informację genetyczną (np. mRNA) o produkcji antygenu. Szczepionki mogą chronić przeciw jednej chorobie lub mogą być wieloskładnikowe.

Dzięki temu, że szczepionka zawiera dezaktywowane części wirusa lub innych antygenów organizm uczy się rozpoznawać wroga i wytwarza ochronną odpowiedź immunologiczną, przez co jest gotowy do walki z prawdziwym patogenem.

Osoby powyżej 65 roku życia mogą się bezpłatnie zaszczepić przeciwko: grypie, Covid-19, pneumokokom i RSV.

Seniorze, zaszczep się przeciwko grypie!

Poproś lekarza, pielęgniarkę lub farmaceutę o receptę. Odbierz szczepionkę w aptece. Zaszczep się w aptece lub przychodni POZ.

Bezpłatne szczepienia przeciwko grypie przysługują osobom 65 + oraz kobietom w ciąży i połogu oraz dzieciom od 6 miesiąca życia do ukończenia 18 roku życia.

50% refundacji na szczepionkę przysługuje dorosłym w wieku 18-64 lata i osobom w wieku 60+ (szczepionka wysokodawkowa).

Wykonanie szczepienia powinno być odnotowane w elektronicznej Karcie Szczepień.

Dlaczego powinniśmy co roku szczepić się przeciwko grypie?

Każdego roku na świecie na grypę choruje od 5 do 10% dorosłych i od 20 do 30 % dzieci. To dzieci najczęściej rozprzestrzeniają tę chorobę. Grypa jest bardzo zaraźliwa i co sezon wywołuje epidemię. Pomimo tego, że u zdrowych osób rzadko dochodzi do poważnych powikłań, osoby w grupach ryzyka mogą bardzo ciężko chorować, a nawet umrzeć. Regularne szczepienie buduje naszą odporność.

Zakażenia wirusem grypy występują powszechnie, najczęściej od października do kwietnia. Szczyt to okres od stycznia do marca. W zależności od sezonu w Polsce rejestruje się od kilkuset tysięcy do kilku milionów zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę, a także przypadki grypopodobne. Grypę można ,,przechodzić” więcej niż raz, nawet w tym samym sezonie jesienno-zimowym.

Wirus grypy namnaża się w komórkach dróg oddechowych i ulega częstym mutacjom. Wirusy grypy atakują komórki nabłonka dróg oddechowych i w nich się namnażają. Powodują ich zniszczenie, a to z kolei ułatwia rozwój infekcji bakteryjnych. Objawy grypy są podobne do wielu innych ostrych chorób infekcyjnych. Może to być kaszel, ból gardła, katar albo nagła, wysoka gorączka powyżej 38ºC, dreszcze, bóle mięśni, bóle kości i stawów, bóle głowy, ból w klatce piersiowej, uczucie osłabienia i zmęczenia, brak łaknienia, nudności i wymioty, czasem biegunka. Choroba trwa, o ile nie dojdzie do powikłań, około 7 dni. Kaszel i złe samopoczucie mogą utrzymywać się ponad 2 tygodnie. Grypą można się zarazić drogą kropelkową razem z wydzieliną z dróg oddechowych, w trakcie mówienia, kichania, wydmuchiwania nosa i kaszlu oraz poprzez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami. Okres wylęgania to 1-4 dni (średnio 1-2 dni).

Powodem ciężkiego przebiegu grypy są wywołane nią powikłania. Grypa może wywołać zapalenie ucha środkowego, zapalenie krtani i tchawicy, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, zaostrzenie istniejących chorób przewlekłych, powikłania neurologiczne, zapalenie mięśni a nawet zgon. Takie powikłania są SZCZEGÓLNIE NIEBEZPIECZNE U PACJENTÓW Z CHOROBAMI PRZEWLEKŁYMI!

Wirus grypy łatwo ulega mutacjom i tworzy nowe warianty. Co sezon epidemiczny, na podstawie szczepów wirusa krążących aktualnie na półkuli północnej, opracowywana jest nowa szczepionka przeciw grypie. Dlatego szczepienie należy powtarzać co roku. Najlepiej zaszczepić się na grypę przed rozpoczęciem okresu największej zachorowalności – a więc od września do grudnia. Jeżeli nie uda się zaszczepić odpowiednio wcześnie, można to zrobić w dowolnym momencie.

Zaleca się, aby szczepionki przeciw grypie podawać każdego roku, każdemu już od 6 miesiąca życia, o ile nie ma przeciwwskazań medycznych. Zaszczepić się powinny zwłaszcza osoby z grup wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych i osoby, które mogą stanowić źródło zakażenia dla osób z grupy wysokiego ryzyka (w tym głównie dzieci) oraz ci, którzy ze względu na charakter wykonywanej pracy są szczególnie narażeni na zakażenie (np. pracownicy ochrony zdrowia).

Szczepionki przeciw grypie charakteryzują się najmniejszą liczbą rejestrowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych. Po szczepieniu mogą wystąpić reakcje miejscowe, tj.: zaczerwienienie, bolesność i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia oraz rzadziej reakcje ogólne (niewielki wzrost temperatury ciała, ból mięśni, stawów i głowy), ustępujące po kilku dniach. Przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw grypie jest m.in. reakcja anafilaktyczna po wcześniejszym podaniu szczepionki, ostra infekcja i wysoka gorączka powyżej 38ºC.

Szczepionki przeciw grypie zawierają 4 różne wirusy. Są dwa rodzaje szczepionek:

SZCZEPIONKI INAKTYWOWANE – zawierają zabite wirusy grypy (rozszczepiony wirion lub oczyszczone białka), podaje się je we wstrzyknięciu osobom powyżej 6 miesiąca życia.

SZCZEPIONKA „ŻYWA”– zawiera osłabione wirusy, bez zdolności wywoływania choroby, podawana donosowo dla osób w wieku 24 miesiące – 18 lat

Źródło: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2024/02/27.-Grypa.pdf

Seniorze zaszczep się przeciw COVID-19

COVID-19 jest ostrą wirusową chorobą układu oddechowego. Choroba ta pojawiła się nagle w drugiej połowie 2019 roku w nieuodpornionej populacji i zaczęła się szerzyć w sposób niekontrolowany. W błyskawicznym tempie dotknęła społeczeństwa wszystkich krajów na świecie, wywołując kryzys zdrowia publicznego w niespotykanej dotąd skali.

Objawy COVID-19 są zbliżone do innych infekcji układu oddechowego, a postawienie diagnozy wymaga wykonania badań laboratoryjnych. Najczęściej u zakażonych pacjentów obserwuje się: gorączkę, suchy kaszel, ból gardła, uczucie zmęczenia lub osłabienia. Rzadziej występują: bóle mięśniowe, biegunka, zapalenie spojówek, ból głowy, utrata węchu lub smaku, wysypka lub odbarwienia na palcach rąk lub stóp. W ciężkim przebiegu COVID-19 mogą wystąpić: duszność, ból/uczucie nacisku w klatce piersiowej, zaburzenia mowy (afazja), zaburzenia ruchowe. Nie zawsze występują wszystkie wymienione objawy. Większość zakażonych przechodzi chorobę łagodnie, aczkolwiek są opisywane długoterminowe powikłania nawet wśród osób, które łagodnie przeszły infekcję. Osoby starsze oraz osoby z chorobami towarzyszącymi mają podwyższone ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 (może zaostrzać chorobę podstawową) oraz wystąpienia powikłań. Niektóre powikłania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami przewlekłymi mogą być przyczyną śmierci.

Do listopada 2022 r. oficjalnie odnotowano na świecie niemal 7 mln zgonów z powodu COVID-19, a szacunki wskazują, że rzeczywista liczba ofiar śmiertelnych w skali globalnej przekracza 20 mln osób. W krajach Unii Europejskiej COVID-19 spowodował śmierć ponad 1,1 mln osób, jednak prawdopodobnie rzeczywista liczba śmiertelnych ofiar pandemii jest jeszcze większa. COVID-19 ma również wpływ na miliony osób żyjących z długoterminowymi skutkami choroby.

Rejestrowana śmiertelność z powodu COVID-19 waha się w poszczególnych krajach od 0,1 do ponad 10 %, w zależności od kryteriów testowania oraz dostępu do służby zdrowia. Wraz z coraz szerszym uodpornieniem społeczeństwa drogą naturalną (przechorowanie) lub sztuczną (zaszczepienie), COVID-19 staje się jedną z sezonowych chorób, z którą służby sanitarne walczą jak z dziesiątkami innych chorób zakaźnych u ludzi.

O szczepionce

Szczepionki przeciw COVID-19 pomogły uniknąć 20 mln zgonów na całym świecie i pół miliona zgonów w Europie w pierwszym roku wdrażania programów szczepień.

W krajach UE do obrotu dopuszczone są szczepionki mRNA, szczepionki wektorowe oraz rekombinowane szczepionki białkowe wzmocnione adiuwantem (substancją powodującą wzmocnienie poszczepiennej odpowiedzi odpornościowej na podany antygen). Szczepionki te chronią przed objawami COVID-19 wywołanymi przez wirusa SARS-CoV-2. Od 2022 roku udostępniane są kolejne szczepionki zaktualizowane do najczęściej krążących wariantów SARS-CoV-2.

Po podaniu szczepionki mogą wystąpić działania niepożądane, najczęściej pod postacią: bólu lub obrzęku w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenia, bólu głowy, bólu mięśni i dreszczy, bólu stawów, gorączki.

Koronawirus SARS-CoV-2, który odpowiedzialny jest za infekcję COVID-19 ma kształt zbliżony do kulistego. Swoją nazwę zawdzięcza otoczce białkowej z wypustkami, która kształtem przypomina koronę.

Szczepionka opracowana w technologii mRNA chroni przed Covid-19 bez ekspozycji na wirusa. Nie zawiera osłabionego ani inaktywowanego wirusa. Zawiera fragment kwasu rybonukleinowego mRNA, czyli rodzaj informacji genetycznej z instrukcją, jak wytworzyć kopie białka znajdującego się na ,,kolcach” koronawirusa. To białko kolca pozwala koronawirusowi dostawać się do ludzkich komórek i namnażać się, powodując chorobę. Samo w sobie białko kolca nie wyrządza żadnych szkód. Szczepionka mRNA instruuje organizm, by sam wytworzył to białko i zapoznał z nim układ odpornościowy. Wtedy w razie infekcji układ będzie gotowy do jego zwalczania.

Szczepionka mRNA zawiera: substancję czynną – antygen, czyli fragment kwasu rybonukleinowego mRNA z informacją o syntezie białka S(kolca) wirusa SARS-CoV-2; tłuszcze – w postaci nanocząsteczek lipidowych (tworzą cząsteczki nierozpuszczalne w wodzie; stabilizują mRNA; chronią przed degradacją; transportują mRNA do komórek docelowych; wzmacniają odpowiedź odpornościową; sole – utrzymujące odpowiednie pH szczepionki; sacharozę – zapobiegającą zlepianiu się i przywieraniu cząstek lipidów do powierzchni opakowania, wodę.

Po podaniu szczepionki organizm poinstruowany przez szczepionkę wytwarza białko kolca. Układ odpornościowy wykrywa obce białko i wytwarza atakujące je przeciwciała oraz komórki odpornościowe. Białko i mRNA zostają zniszczone i znikają z organizmu w ciągu kilku dni. Organizm wie już, jak walczyć z białkiem, gdy znów na nie natrafi. W efekcie nie dochodzi do choroby.

Szczepionki mRNA wykazują skuteczność do 95%. Wytworzenie odporności poszczepiennej wymaga czasu. Nasz organizm potrzebuje około 2 tygodni, aby zbudować pełną odporność po szczepieniu przeciw COVID-19. Szczepionka jest najskuteczniejszym sposobem ochrony przed ciężkim przebiegiem COVID-19, hospitalizacją i zgonem.

W historii szczepień nie ma innych szczepionek lepiej zbadanych i bardziej bezpiecznych niż szczepionki przeciwko COVID-19. Na świecie podano ponad 10 miliardów dawek tych szczepionek. Żadne szczepionki nie zostały przebadane pod tak wieloma aspektami, i na tak różnych grupach osób. Nigdy wcześniej nie wykonano tak wielu szczepień przeciw tej samej chorobie, a COVID-19 to jedna z najlepiej poznanych chorób zakaźnych w historii medycyny. Szczepionki te są bezpieczne, a działania niepożądane po szczepieniu są łagodne i ustępują po jednym, dwóch dniach. Ciężkie działania niepożądane występują niezmiernie rzadko.

Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia w sprawie realizacji szczepienia przeciwko COVID-19 w sezonie 2025/2026 (https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepienia-przeciwko-covid-19-w-sezonie-2025-2026/ bezpłatne szczepienia przeciw COVID-19 w sezonie 2025/2026 prowadzone są przy użyciu szczepionki mRNA Spikevax LP.8.1. – czyli obecnie zaktualizowanej do podwariantu LP.8.1.

Szczepionka ta jest rekomendowana dla wszystkich grup ryzyka i jest dostępna dla wszystkich w wieku powyżej 12 lat. Jest to jedna dawka, bez względu na liczbę podanych wcześniej dawek. Odstęp od ostatniego szczepienia musi być co najmniej 3 miesiące.

Szczepienie przeciwko COVID-19 jest bezpłatne dla dzieci od 6. miesiąca życia i dla dorosłych. Zapisać się na szczepienie można za pośrednictwem IKP lub bezpośrednio w punkcie szczepień. Skierowanie na szczepienie zamieszczone jest automatycznie na internetowym koncie pacjenta (IKP). W przypadku braku e-skierowania osoba uprawniona w punkcie szczepień może je samodzielnie wystawić, oceniając wiek pacjenta oraz odstęp od przyjęcia ostatniej dawki.

Zaszczepić się można w przychodni POZ (dzieci i dorośli) lub w aptece (dorośli), która realizuje szczepienia.

Koniecznie zaszczepić powinny się:

– osoby w wieku powyżej 60 lat;

– dzieci, młodzież i dorośli z chorobami towarzyszącymi, zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 ( otyłość, cukrzyca, przewlekłe choroby płuc, nerek, choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia neuro-rozwojowe, aktywna choroba nowotworowa, immunosupresja);

– pracownicy ochrony zdrowia mający bezpośredni kontakt z pacjentami lub pensjonariuszami placówek opieki długoterminowej.

Podanie szczepionki przeciwko COVID-19 i przeciwko grypie na jednej wizycie jest postępowaniem powszechnie zalecanym i bezpiecznym. Szczepionkę przeciwko COVID-19 można podawać w dowolnym czasie przed podaniem lub po podaniu innych szczepionek.

Źródło: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2024/02/25.-Covid-19.pdf

Seniorze, zaszczep się przeciwko RSV

RSV czyli syncytialny wirus oddechowy (Respiratory Syncytial Virus) jest powszechnie występującym wirusem atakującym układ oddechowy. Wyizolowano go z wydzieliny dróg oddechowych dzieci cierpiących na ciężkie infekcje tego układu. Jako wirus nabłonka oddechowego był mylnie klasyfikowany jako wirus grypy, a jego odkrycie pomogło w zrozumieniu przyczyn tych infekcji.

Wirus charakteryzuje się sporą zakaźnością i łatwością rozprzestrzeniania się. Przenosi się drogą kropelkową lub przez zanieczyszczone przedmioty. Źródłem zakażenia RSV mogą być zarówno osoby kaszlące i kichające (uwalniające w powietrzu maleńkie kropelki, które mogą być wdychane przez inne osoby), jak i osoby niewykazujące widocznych objawów choroby. Rozprzestrzenianie wirusa może nastąpić poprzez dotknięcie powierzchni nim skażonej a następnie nosa, ust lub oczu.

Infekcje wywołane przez wirus RSV są szczególnie powszechne w okresie jesienno-zimowym. Można chorować więcej niż raz.

Choroba jest najgroźniejsza dla niemowląt (szczególnie wcześniaków). Około 2/3 niemowląt zakazi się RSV przed ukończeniem pierwszego roku życia. U najmłodszych dzieci poniżej piątego roku życia wirus RSV powoduje zapalenie oskrzelików i prowadzi do ciężkiego zapalenia płuc.

U dorosłych, infekcje wywołane wirusem RSV zwykle mają łagodny przebieg. Ale osoby starsze cierpiące często na niedobory odporności, zwłaszcza z chorobami przewlekłymi układu oddechowego, z wadami serca czy po przeszczepach, w niektórych przypadkach mogą doświadczać poważnych komplikacji w postaci np. zapalenia mięśnia sercowego. Najważniejsze objawy zakażenia wirusem RSV u dorosłych mogą obejmować trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej, bóle mięśni i nasilony suchy kaszel, jak również katar, gorączkę, ból gardła, zapalenie ucha środkowego, a w cięższych przypadkach duszności czy świsty oddechowe.

Rozpoznanie zakażenia RSV nie jest łatwe, a typowe objawy (np. obrzęk śluzówek nosa) do złudzenia przypominają infekcje górnych dróg oddechowych. Mogą być mylnie interpretowane jako zwykłe przeziębienie, a to utrudnia wczesną diagnozę i odpowiednie leczenie.

Jak poważne mogą być skutki zakażenia RSV?

Większość zakażeń przebiega łagodnie. Jednak przebieg choroby może być nieprzewidywalny. Niemowlęta i osoby starsze są obarczone ryzykiem ciężkiego przebiegu infekcji.

Najczęstszym powikłaniem zakażenia wirusem RSV jest zapalenie oskrzelików (małe dzieci) i zapalenie płuc. To najczęstsza przyczyna zapalenia oskrzelików i płuc u dzieci w wieku poniżej 1 roku życia. Trudno przewidzieć, które niemowlę zachoruje na RSV. Najważniejszym czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu jest wiek dziecka, to że urodziło się krótko przed lub w trakcie sezonu RSV. Po przechorowaniu może utrzymywać się nadwrażliwość oskrzeli.

U pacjentów z osłabionym układem immunologicznym, w tym osób starszych, z chorobami płuc, serca lub chorujących na cukrzycę zakażenie RSV może prowadzić do ciężkiego przebiegu choroby, wymagającego hospitalizacji. RSV może powodować ciężkie choroby układu oddechowego, wymagające nawodnienia tlenowego lub dożylnego. W stanach poważnych może być konieczna intubacja, aby pomóc w oddychaniu.

Jakie jest leczenie przeciw RSV?

Brak jest leczenia przeciwwirusowego. Stosuje się jedynie leczenie objawowe.

Jak często zakażenia RSV występują w Polsce?

Zakażenia RSV występują sezonowo, zwykle od października lub listopada do kwietnia lub maja.

Raportowanie przypadków RSV w Polsce rozpoczęło się od 25 lutego 2023 r. W meldunkach epidemiologicznych tworzonych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH-PIB) w roku 2023 odnotowano 12 054 przypadków zachorowań, a w tym 5530 stanowiły dzieci do 2 roku życia. W 2024 roku zgłoszono już 41 631 przypadków, z czego 19 080 stanowiły dzieci do 2 roku życia.

Gdzie i jak często zakażenia RSV występują na świecie?

Co roku w Europie wirus RSV przyczynia się do ponad 270 tys. hospitalizacji i około 20 tys. zgonów następujących w szpitalu wśród osób dorosłych, w wieku 60 lat i starszych. Szacuje się, że każdego roku w tych populacjach odnotowuje się około 3 mln przypadków ostrego zakażenia dróg oddechowych, wywoływanego przez ten wirus. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba tych przypadków będzie się zwiększać. Najczęściej z powodu zakażenia RSV hospitalizowane są osoby z chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca oraz przewlekłe choroby serca i płuc.

O szczepionce

Opracowane szczepionki przeciw RSV należą do grupy szczepionek inaktywowanych (zabitych). Są to szczepionki podjednostkowe, rekombinowane. Zawierają zmodyfikowaną wersję glikoproteiny, powierzchniowego białka fuzyjnego wirusa RSV. Białko/białka wchodzące w skład szczepionki przeciw RSV, przygotowane są metodą rekombinacji DNA. Białko jest głównym celem przeciwciał generowanych do zwalczania infekcji. Szczepionka może zawierać również adiuwant (zwilżacz, wspomagacz), substancję wzmacniającą odpowiedź immunologiczną na szczepionkę. Szczepionkę przeciw RSV podaje się jednodawkowo, domięśniowo.

Szczepienia przeciw RSV należą do szczepień zalecanych, a szczepienie osób starszych z wysoką skutecznością chroni przed zachorowaniem.

Jakie rodzaje szczepionek przeciw RSV są dostępne?

Na rynku aptecznym dostępne są 2 szczepionki przeciw RSV: Abrysvo i Arexvy.

Szczepionka Abrysvo, w której skład wchodzą 2 rekombinowane białka F (w konformacji przedfuzyjnej) wirusa podgrupy A i B. Białka te są niezbędne do zakażenia organizmu przez RSV, a także są głównym celem przeciwciał wytwarzanych po szczepieniu. Szczepionka nie zawiera adiuwantu.

Szczepionka Arexvy zawiera przygotowaną metodą rekombinacji DNA, glikoproteinę F syncytialnego wirusa oddechowego, stabilizowaną w konformacji przedfuzyjnej. Białko to jest głównym celem przeciwciał generowanych do zwalczania infekcji. Szczepionka zawiera również adiuwant, substancję wzmacniającą odpowiedź odpornościową po szczepieniu. Zastosowano adiuwant AS01E, który zawiera ekstrakt roślinny Quillaja saponaria oraz monofosforylolipid A (MPL) uzyskiwany z Salmonella minnesota. Kiedy osoba dorosła otrzymuje szczepionkę, jej układ odpornościowy wytwarza specyficzne przeciwciała i limfocyty T, które pomagają zapobiegać zakażeniu RSV.

Szczepionka przeciw RSV o nazwie Abrysvo może być podawana:

kobietom w ciąży w celu biernej ochrony niemowląt przed chorobami dolnych dróg oddechowych, wywołanymi przez syncytialny wirus oddechowy RSV. Może być podawana w 24.–36. tygodniu ciąży a zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych optymalnie w 32-36 tygodniu ciąży. Zaszczepienie kobiety w ostatnim trymestrze ciąży zapewnia przezłożyskowy transport przeciwciał neutralizujących do organizmu dziecka, dzięki czemu w pierwszych 6 miesiącach życia jest ono chronione przed RSV.
osobom w wieku 18 lat i starszym w celu czynnego uodparniania przeciw chorobom dolnych dróg oddechowych, wywołanych przez syncytialny wirus oddechowy RSV.

Szczepionka przeciw RSV o nazwie Arexvy może być podawana:

osobom w wieku 60 lat i więcej;
osobom w wieku od 50 do 59 lat ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na chorobę wywoływaną przez RSV.

Zarówno szczepionka Abrysvo i szczepionka Arexvy dla osób w wieku 65+ lat jest BEZPŁATNA (refundacja 100%, potrzebna recepta z kodem „S”). Dla osób w wieku 60-64 lat szczepionka jest dostępna w ramach refundacji aptecznej z odpłatnością 50% (cena dla pacjenta: 408,86 zł). Potrzebna jest recepta z kodem „S”. W pozostałych grupach wieku szczepionka jest odpłatna. Szczepionka Abrysvo dla kobiet w ciąży jest BEZPŁATNA.

Kiedy się zaszczepić przeciw RSV?

Szczepienie przeciw RSV osobie dorosłej można wykonać w dowolnym czasie, najlepiej przed rozpoczęciem sezonu zachorowań, który w Polsce utrzymuje się w okresie od października lub listopada do kwietnia lub maja (można podać jedną z dwóch dostępnych szczepionek).

Szczepienie przeciw RSV kobiety w ciąży można zrealizować tylko szczepionką Abrysvo. Zaleca się aby ciężarną zaszczepić optymalnie 1-2 miesiące przed rozpoczęciem sezonu do 2-3 mies. przed przewidywanym zakończeniem sezonu. Może być podawana w 24.–36. tygodniu ciąży a zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych optymalnie w 32-36 tygodniu ciąży. Zaszczepienie kobiety w ostatnim trymestrze ciąży zapewnia przezłożyskowy transport przeciwciał neutralizujących do organizmu dziecka, dzięki czemu w pierwszych 6 miesiącach życia jest ono chronione przed RSV dzięki czemu uzyskuje się najwięcej korzyści ze szczepienia.

Najbardziej zagrożone ciężkim przebiegiem i groźnymi powikłaniami zakażenia RSV wśród dorosłych są:

osoby po 60. roku życia, zwłaszcza pensjonariusze domów opieki;
osoby ze współistniejącymi schorzeniami kardiologicznymi, w tym szczególnie z niewydolnością serca, choroba niedokrwienna serca, zaburzeniami rytmu serca;
osoby ze współistniejącymi schorzeniami płuc, w tym szczególnie z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astma oskrzelową;
osoby z obniżoną odpornością, w tym szczególnie po przeszczepie szpiku kostnego, po przeszczepie narządowym;
osoby z cukrzycą;
osoby z przewlekłą chorobą nerek, osoby z chorobami hematologicznymi.

Jakie jest ryzyko związane z zaszczepieniem przeciw RSV?

Szczepionka przeciw RSV jest ogólnie dobrze tolerowana z akceptowalnym profilem bezpieczeństwa. Po szczepieniu najczęściej obserwowane są takie niepożądane odczyny poszczepienne jak: ból w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, bóle mięśni, bóle głowy, bóle stawów. Objawy te są przemijające, na ogół łagodne lub umiarkowane.

Źródło: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/06/21-RSV-uakt-18-lat.pdf

Seniorze, zaszczep się przeciwko pneumokokom

Zakażenia pneumokokowe są wywoływane przez bakterie Streptococcus pneumoniae zwane pneumokokami. Pneumokoki są najczęstszą przyczyną pozaszpitalnych, bakteryjnych zakażeń układu oddechowego, w tym zapalenia płuc, zwłaszcza tego, które przebiega z bakteriemią (bakteriemia to obecność żywych bakterii w krwiobiegu, który normalnie jest środowiskiem jałowym).

Pneumokoki wytwarzają otoczkę polisacharydową, która warunkuje rozwój określonych objawów. Spośród ponad 100 znanych serotypów pneumokoków, tylko niektóre są niebezpieczne dla człowieka. Nawet 60% dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola może mieć bakterie w nosie i gardle nie mając objawów, ale narażając inne osoby wrażliwe na zakażenie (zjawisko to nazywamy nosicielstwem).

Najczęściej pneumokoki wywołują choroby górnych dróg oddechowych, zapalenie gardła, zatok oraz zapalenie oskrzeli. Pneumokoki są najczęstszą przyczyną zapalenia ucha środkowego, które może prowadzić nawet do trwałej głuchoty. Bakterie mogą dostać się do krwi i wywołać zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsę (posocznicę). Jeżeli dochodzi do najcięższego scenariusza – zajęcia narządów wewnętrznych i tak zwanej Inwazyjnej Choroby Pneumokowej (IChP) wiele dzieci ma trwałe uszkodzenia narządów, w szczególności mózgu.

Pneumokoki mogą również wywoływać zapalenie spojówek, zapalenie otrzewnej oraz zapalenie stawów.

Seniorze pamiętaj, że:

Zakażenia pneumokokami występują we wszystkich grupach wiekowych, ale najbardziej narażone są małe dzieci do 2 lat i osoby starsze powyżej 65 lat;
Pneumokoki coraz częściej stają się oporne na antybiotyki;
Powszechne szczepienia małych dzieci chronią też pośrednio osoby starsze, które najczęściej zakażają się od dzieci.

Zakażenia pneumokokowe są jedną z głównych przyczyn zachorowalności i umieralności dzieci na świecie. Co roku umiera ponad 1,5 mln osób z powodu zakażeń pneumokokowych, z tego ok. 1 mln z powodu zapaleń płuc. W Polsce każdego roku odnotowuje się ok. 2000 przypadków Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej. Liczba zakażeń nieinwazyjnych nie jest dokładnie znana. Ocenia się, że na pneumokokowe zapalenie płuc choruje co najmniej kilkanaście tysięcy osób, a na zapalenie ucha środkowego kilkadziesiąt tysięcy osób.

O szczepionce

Znane są dwa rodzaje szczepionek przeciw pneumokokom- szczepionki skoniugowane i szczepionki polisacharydowe. Szczepionki skoniugowane zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe od 10 do 21 serotypów pneumokoków połączonych z nośnikiem białkowym. Są stosowane u dzieci od 6 tyg. życia, młodzieży i dorosłych. Chronią przed zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, sepsą, bakteriemią, zapaleniem płuc oraz zapaleniem ucha wywoływanym przez serotypy pneumokoków zawartych w danej szczepionce. W zależności od wieku szczepienie obejmuje 1-4 dawki. Szczepionki polisacharydowe zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 23 serotypów pneumokoków i przeznaczone są do stosowania u osób od 2 lat, ale głównie dorosłych powyżej 65 lat jako ochrona przed zapaleniem płuc oraz IChP, głównie osób chorych z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, układu krążenia oraz z zaburzeniami odporności.

Obydwa rodzaje szczepionek są bezpieczne i dobrze tolerowane. Po ich podaniu mogą wystąpić łagodne odczyny poszczepienne, jak zaczerwienienie, obrzęk, wrażliwość na dotyk, ból w miejscu wstrzyknięcia. Niekiedy obserwuje się gorączkę, rozdrażnienie, niespokojny sen, obniżenie łaknienia, wymioty, biegunkę i wysypkę.