Metoda „Muzyka przeciw demencji” to polska innowacja społeczna oparta na prostym założeniu: dobrze dobrana muzyka z lat młodości może realnie wspierać osoby z demencją – poprawiać ich nastrój, pobudzać pamięć, ułatwiać codzienne funkcjonowanie i odciążać opiekunów. Jej autorami są Małgorzata Rycharska i Krzysztof Kolski, którzy opracowali i przetestowali rozwiązanie w latach 2017–2018 w ramach projektu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia” Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę”, z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Polsko‑Amerykańskiej Fundacji Wolności. W kolejnych latach metoda została upowszechniona przez Fundację Inicjatyw Społeczno‑Ekonomicznych w projekcie „Katalizator Innowacji Społecznych”, dzięki czemu trafiła szerzej do rodzin i instytucji opiekuńczych.
Rdzeniem innowacji jest zestaw 20 krótkich (około 20‑minutowych) zestawów muzycznych wydanych na 10 płytach CD oraz w formie playlist online, zbudowanych z piosenek i utworów, których obecni seniorzy słuchali w dzieciństwie, młodości i w okresie dorosłego życia. To właśnie muzyka z lat młodości (pomiędzy 15 a 30 rokiem życia) najsilniej wiąże się ze wspomnieniami i najdłużej utrzymuje się w pamięci, co wykorzystuje się tutaj jako naturalną „dźwignię” do stymulowania pamięci autobiograficznej i emocji. Autorzy powołują się na obserwacje opiekunów i doświadczenia z innych krajów, według których odpowiednio dobrane utwory mogą zmniejszać lęk i agresję, ożywiać osoby apatyczne, wspierać aktywność ruchową, a nawet łagodzić odczuwanie bólu.
Celem metody jest nie tyle leczenie demencji, ile możliwie długie utrzymanie aktualnego poziomu funkcjonowania osoby chorej, poprawa jej jakości życia i realne wsparcie opiekunów w codziennych obowiązkach. „Muzyka przeciw demencji” ma być prostym, dostępnym dla każdego narzędziem, które można włączyć do domowej rutyny – bez specjalistycznego sprzętu, bez konieczności udziału terapeuty, jako uzupełnienie leczenia farmakologicznego i innych form terapii. Regularne sesje (codziennie lub co drugi dzień, przez co najmniej 20–30 minut) organizowane w spokojnych warunkach mogą stać się nie tylko formą ćwiczenia pamięci, lecz także okazją do rozmowy, wspomnień, budowania więzi rodzinnych i chwilowego wytchnienia od obciążającej opieki.
Metoda ma szerokie możliwości wykorzystania: można z niej korzystać w domach prywatnych, na spacerze, podczas rodzinnych spotkań, w niewielkich grupach w domach dziennego pobytu czy placówkach opiekuńczych. Przewodnik zachęca, by zestawy traktować jako punkt wyjścia – uważnie obserwować reakcje seniora, na tej podstawie tworzyć własne listy utworów, włączać elementy ruchu (klaskanie, kołysanie, taniec), ćwiczenia pamięci (odgadywanie tytułów, dopowiadanie słów piosenek) oraz angażować młodsze pokolenia we wspólne sesje. Dzięki temu „Muzyka przeciw demencji” staje się nie tylko metodą wspierającą funkcje poznawcze, lecz także narzędziem budowania relacji i solidarności z osobami żyjącymi z demencją.
Materiały udostępnione przez Fundację Stocznia
Adres strony https://muzykaprzeciwdemencji.pl/
