Rzeczywistość kulturalna takich miejsc jest bardzo trudna. Gminy, które nie mają domów kultury, nie mają też środków finansowych na ogłaszanie lokalnych konkursów dla organizacji. Szkoły, które odgrywają ważną rolę kulturalną i społeczną w małych miejscowościach, ograniczają swoje działania zazwyczaj do społeczności szkół. Wydarzenia kulturalne są zwykle od święta i jedynie takie wydarzenia znajdują wsparcie gmin. Ważny jest proces uspołeczniania kultury, tj. włączania w jej organizację mieszkańców wsi, ale także współpraca z samorządami, ośrodkami pomocy społecznej, małymi muzeami.
Badanie przeprowadzone w mazowieckich gminach pozbawionych instytucji kultury pokazuje wyraźnie, że życie społeczne i kulturalne nie zanika, lecz przybiera inne formy, często oparte na oddolnej aktywności, relacjach sąsiedzkich i zaangażowaniu lokalnych liderów i liderek. Jednocześnie brak stabilnych, publicznych przestrzeni spotkań wzmacnia procesy marginalizacji, ogranicza możliwości uczestnictwa w kulturze i w konsekwencji osłabia wspólnotę.
Wnioski z raportu wskazują, że warto inwestować zarówno w rozwój samorządowych instytucji kultury, jak i wzmacniać istniejące trzecie miejsca, które pełnią funkcję nieformalnych centrów życia społecznego.
Wydaniu raportu towarzyszyła debata, w której udział wzięli:
Raport do pobrania
https://www.facebook.com/StowarzyszeniePracowniaEtnograficzna
https://federacjamazowia.org.pl/
