Konferencja, organizowana przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk była okazją do przedstawienia raportu Podzielone plony, a także do podjęcia szerszej dyskusji nad wyzwaniami i szansami, jakie niesie proces rozszerzenia Unii Europejskiej o Ukrainę w kontekście bezpieczeństwa żywnościowego.
PODSUMOWANIE KONFERENCJI
„Podzielone plony: integracja Ukrainy z UE i bezpieczeństwo żywnościowe Europy”
24 listopada 2025 r., Pałac Staszica, Warszawa
W Pałacu Staszica odbyła się konferencja „Podzielone plony: integracja Ukrainy z UE i bezpieczeństwo żywnościowe Europy”, organizowana przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN oraz Fundację Batorego. Wydarzenie zgromadziło licznych przedstawicieli nauki, administracji, organizacji branżowych, biznesu oraz ekspertów z Ukrainy. Spotkanie było poświęcone premierze raportu „Podzielone plony”, który stanowi obecnie jedną z najbardziej kompleksowych analiz dotyczących skutków akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej dla bezpieczeństwa żywnościowego i europejskiego rynku rolno-spożywczego.
Konferencję otworzyli prof. Monika Stanny – Dyrektorka IRWiR PAN oraz Edwin Bendyk – Prezes Zarządu Fundacji im. S. Batorego, zwracając uwagę na znaczenie rzetelnej analizy danych i współpracy między państwami w obliczu dynamicznych przemian geopolitycznych i gospodarczych.
O czym była konferencja? – wnioski z raportu „Podzielone plony”
Wprowadzając do dyskusji, dr hab. Sławomir Kalinowski zaprezentował główne konkluzje raportu Podzielone plony, który bada konsekwencje integracji Ukrainy z UE z perspektywy Polski i całej Wspólnoty. Dokument analizuje:
• gigantyczny potencjał produkcyjny Ukrainy – w zbożach, oleistych, drobiu czy warzywach przemysłowych,
• strukturalne różnice między rolnictwem polskim i ukraińskim (wielkość gospodarstw, wydajność, kapitałochłonność),
• możliwe obszary konkurencji i komplementarności,
• wpływ integracji na rynki zbóż, mięsa, olejów roślinnych oraz przetwórstwa,
• ryzyka związane z brakiem harmonizacji norm jakościowych i fitosanitarnych,
• scenariusze dotyczące unijnej polityki rolnej, handlu i łańcuchów dostaw,
• konieczność okresów przejściowych, mechanizmów ochronnych i kontroli przepływów towarów.
Raport podkreśla, że integracja Ukrainy nie jest procesem „zero-jedynkowym”: może zarówno zwiększyć odporność UE na globalne kryzysy, jak i pogłębić napięcia konkurencyjne, jeśli nie zostanie odpowiednio przygotowana. Wskazuje także na potrzebę budowania wspólnego systemu monitoringu, transparentności i zrównoważonych mechanizmów wsparcia producentów.
Pełna treść raportu dostępna jest tutaj:👉 https://www.batory.org.pl/publikacja/podzielone-plony/
Przebieg konferencji
Po prezentacji raportu odbył się panel ekspercki z udziałem:
Sławomira Kalinowskiego,
Wawrzyńca Czubaka,
Grzegorza Brodziaka
oraz Vitaliya Krupina,
moderowany przez Paulinę Sobiesiak-Penszko.
Dyskusja dotyczyła m.in. wyzwań, jakie stoją przed polskim rolnictwem, możliwych napięć konkurencyjnych na rynku rolno-spożywczym, potencjalnych obszarów współpracy polsko-ukraińskiej oraz potrzeby strategicznego i realistycznego podejścia do harmonizacji rynków oraz projektowania polityki ochronnej i przejściowej.
W drugim panelu – moderowanym przez Pawła Chmielińskiego – udział wzięły:
Hanna Strzelecka (GUS),
Małgorzata Waszewska (IHAR-PIB),
Barbara Wieliczko (IRWiR PAN)
oraz Oksana Sakal (Ukraina).
Panelistki omówiły m.in. kwestie bezpieczeństwa żywnościowego związane z rozszerzeniem UE, różnice metodologiczne w statystyce rolnej obu krajów, ryzyka fitosanitarne oraz wyzwania w harmonizacji standardów produkcji i kontroli jakości.
Po części głównej konferencji odbyło się seminarium Zakładu Ekonomii Wsi IRWiR PAN, poświęcone prezentacji wyników projektu SALT II. Alena Harbiankova, Oskar Szczygieł i Aleg Sivagrakau, przedstawili rezultaty analizy społecznej i gospodarczej odporności lokalnych wspólnot w kontekście zmian ekonomicznych i demograficznych.
Projekt SALT II:
• bada, jak społeczności wiejskie radzą sobie z kryzysami (ekonomicznymi, klimatycznymi, infrastrukturalnymi),
• wskazuje czynniki wzmacniające odporność lokalną – m.in. sieci społeczne, aktywność obywatelską, dywersyfikację źródeł dochodu,
• analizuje wpływ migracji, wyludniania i presji ekonomicznej na zdolność adaptacji,
• formułuje rekomendacje dotyczące polityk publicznych wzmacniających kapitał społeczny, usługi lokalne i stabilność społeczności wiejskich.
Konferencja zgromadziła kilkudziesięciu uczestników i była istotnym głosem w debacie o przyszłości europejskiego rolnictwa, bezpieczeństwa żywnościowego i konsekwencjach geopolitycznych rozszerzenia UE. Organizatorzy podkreślili, że dalsza współpraca między Polską a Ukrainą powinna opierać się na danych, odpowiedzialnych decyzjach oraz długofalowej wizji rozwoju obszarów wiejskich i sektorów żywnościowych.
