Na północ od Płocka – dawnej stolicy Polski, rozciąga się ziemia płocka. To właśnie tam działa organizacja, która ma – jak się wydaje – prosty cel: pomaga lokalnym społecznościom stawać się samodzielnymi, odpornymi na zmiany, a przede wszystkim szczęśliwymi wspólnotami, które realizują swoje marzenia. To Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej „Młodzi Razem” – filantropijna fundacja o charakterze lokalnej organizacji grantowej. W Polsce działa 25 podobnych organizacji, inspirowanych amerykańskimi community foundations. Każda z nich służy konkretnym społecznościom lokalnym np. gminy, kilku gmin, powiatu czy regionu, udzielając wsparcia doradczego oraz finansowego lokalnym organizacjom i aktywnym grupom nieformalnym. Fundusze lokalne pozyskują pieniądze na działalność z bardzo różnych źródeł. Pozyskane środki w formie dotacji przyznają w lokalnych konkursach aktywnym grupom w swoich społecznościach. W Polsce rozwijają się od lat. 90 XX wieku. Rozwój tego typu organizacji zapoczątkowała i wsparła Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce z pomocą wielu darczyńców zagranicznych i krajowych. Organizacje te tworzą Federację Funduszy Lokalnych w Polsce. Rozmawiam z Iwoną Marczak – prezeską Funduszu Lokalnego Ziemi Płockiej „Młodzi Razem”.
Monika Mazurczak-Kaczmaryk: Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej funkcjonuje od wielu lat. W ilu gminach pracujecie i w jakich obszarach problemowych?
Iwona Marczak: Fundacja istnieje od 21 lat. Wcześniej przez 2 lata, funkcjonowaliśmy jako koalicja powstała w ramach programu Fabryka Inicjatyw Fundusze Młodych Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce. Koalicja działała wtedy nieformalnie przy wsparciu i osobowości prawnej Stowarzyszenia Ekologiczno-Kulturalnego Ziarno z Grzybowa, koło Płocka. Początkowo skupialiśmy się głównie na pomocy młodzieży.
Po 2 latach działalności nieformalnej zobaczyliśmy, że to, co zrobiliśmy przynosi niesamowite rezultaty, i że już przyszedł moment na powołanie formalnej organizacji. Założycielami Fundacji było Starostwo Powiatowe w Płocku, Stowarzyszenie Ziarno z Grzybowa, Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku, różne instytucje samorządowe, jak na przykład Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Słupnie czy też Gminny Ośrodek Kultury w Sannikach oraz osoby prywatne zaangażowane w sprawy młodych.
We wrześniu 2004 roku zarejestrowana została Fundacja. Wówczas Akademia Rozwoju Filantropii zaproponowała nam poprowadzenie Programu grantowego „Działaj Lokalnie”, wspierającego małymi dotacjami lokalne inicjatywy. Zastanawialiśmy się, czy damy radę. Ale odważyliśmy się i z sukcesem właśnie ten program realizujemy do dzisiaj.
Jak w praktyce przebiega realizacja Waszej misji – budowania lokalnego partnerstwa łączącego organizacje, samorządy, instytucje i biznes po to, by społeczności ziemi płockiej stawały się coraz bardziej skuteczne w rozwiązywaniu swoich problemów i zaspakajaniu różnorodnych potrzeb?
Jesteśmy niezależną, apolityczną organizacją filantropijną, opartą na amerykańskich wzorcach community foundation, działającą w interesie lokalnej społeczności. Istniejemy przede wszystkim po to, żeby działać na rzecz tej społeczności. Tworzenie trójsektorowego partnerstwa służy wzmocnieniu naturalnych, ekonomicznych i społecznych systemów wsparcia, istniejących w tych społecznościach. Do tego przez cały czas dążymy.
Realizujemy to m.in. przez szkolenia, doradztwo oraz udzielanie mikrodotacji z Programu „Działaj Lokalnie” w powiecie płockim, obejmującym 15 gmin. Beneficjentami są m.in. stowarzyszenia, fundacje, koła gospodyń wiejskich, ochotnicze straże pożarne oraz grupy nieformalne, działające przy szkołach, bibliotekach i domach kultury. Program wspiera różne dziedziny: edukację, sport, kulturę, zdrowie, aktywność społeczną, ekologię, tradycję, nowe technologie i demokrację. Wyklucza jedynie inicjatywy związane z działalnością religijną i partiami politycznymi. Promujemy współpracę z samorządami, biznesem i mediami. W tym roku mamy 59 beneficjentów – organizacji i grup nieformalnych – prowadzących różnorodne aktywności.
Fot. Własne pionki szachowe drukowane w 3D? Czemu nie! Do tego zainstalowanie stojaka na rowery dla uczniów, którzy przyjeżdżają rowerami do szkoły, zorganizowanie spotkania z policjantem, który przedstawił zasady ruchu drogowego oraz rajdu rowerowego i wycieczek krajoznawczych, zakup i montaż stolika do gry w szachy i warcaby z siedziskami oraz zorganizowanie turnieju warcabowego. Wszystko to wydarzyło się dzięki ogromnemu zaangażowaniu Grupy „Cieślanie” oraz Szkoła Podstawowa im. Janiny Jóźwiak w Cieślach. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Inwestycja w ludzi skutkuje konkretnymi rezultatami: od wyremontowanych świetlic po wielopokoleniowe działania młodych ludzi z seniorami. Dzięki Programowi „Działaj Lokalnie” od 2004 roku nasze społeczności spełniają swoje marzenia. Od lat wspiera nas w działalności Starostwo Powiatowe w Płocku, które przeznacza znaczną część pieniędzy na dotacje w konkursie Działaj Lokalnie, a także Akademia Rozwoju Filantropii i Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności. Swoją cegiełkę dokłada także Samorząd Województwa Mazowieckiego, dzięki czemu możemy organizować szkolenia, doradztwo, warsztaty czy wizyty studyjne dla naszych organizacji i grup lokalnych.
Fot. Po raz kolejny Koło Gospodyń Wiejskich „Drwalanie” w Drwałach udowodniło, że nie ma rzeczy niemożliwych. Zrealizowało wyjątkowy projekt, którego celem było utworzenie ogrodu społecznego – miejsca, które łączy pokolenia, sprzyja integracji i rozwija świadomość ekologiczną naszej lokalnej społeczności. Zagospodarowali teren wokół świetlicy wiejskiej, wspólnie – dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy utworzyli zielone miejsce spotkań, założyli ogród z roślin ozdobnych, kupili i ustawili ławki, kosze na odpady i pergole, tworząc przestrzeń do odpoczynku i rozmów. Zainstalowali również stację meteorologiczną, dzięki której mogą obserwować pogodę i uczyć się o zmianach klimatu. Podczas finału projektu odbyły się warsztaty ekologiczne dla dzieci pn. „W poszukiwaniu magicznego pyłku” o tajemnicach świata roślin i zapylaczy. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Organizacje współpracujące z nami otrzymują kompleksowe wsparcie: od pomocy przy pisaniu wniosków aż do realizacji projektów, choć bez narzucania inicjatyw, bo pomysł musi pochodzić od samych uczestników. Program jest otwarty także dla grup nieformalnych. Muszą one jedynie znaleźć instytucję, która udzieli im osobowości prawnej na czas realizacji dofinansowanej inicjatywy.
Fot. Projekt pn. „Ekomyki” realizowany jest przy Samorządowe Przedszkole w Radzanowie dzięki super grupie „Przedszkolanki 1”. Celem głównym projektu było stworzenie przestrzeni ekologiczno – rekreacyjno – edukacyjnej dla dzieci, w której zostały przygotowane skrzynio – rabaty z gatunkami roślin przyjaznych środowisku. Wokół ogródka powstała strefa z ławeczkami i hamakami. I wszystko to zostało zrealizowane również przy zaangażowaniu dzieci, które bawiły się świetnie współtworząc swoje miejsce rekreacji i wypoczynku. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Fot. Dwie organizacje KGW „Płomyk nad Płonką” Zdziar-Łopatki oraz OSP Zdziar Wielki połączyły siły, by wzajemnie uczyć się jak przygotować posiłek bez dostępu do prądu lub gazu. Zakupili niezbędny sprzęt i udowodnili, że gotowanie obiadu z wykorzystaniem np. kociołka czy grilla opalanego drewnem jest możliwe, a przygotowanie się na trudne czasy nie musi być trudne, ani kosztowne. Wspólne działania wzmacniają poczucie bezpieczeństwa, uczą samodzielności i przede wszystkim integrują lokalną społeczność. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Pomagamy w tworzeniu partnerstw z samorządem lokalnym, z domami kultury, szkołami czy innymi organizacjami pozarządowymi. Zachęcamy, aby organizacje się sieciowały, zapraszały do siebie wzajemnie, bo to daje możliwość podpatrywania i uczenia się, jak działają inni. W taki sposób inwestujemy w ludzi, w organizacje pozarządowe i społeczeństwo obywatelskie.
Czy może Pani podać przykład inicjatywy wspieranej w Programie „Działaj Lokalnie”, która oparta jest na partnerstwie?
Jeden z przykładów to inicjatywa Koła Gospodyń Wiejskich Chaberki z gminy Radzanowo w Ciółkówku. Członkowie Koła otrzymali w Programie Działaj Lokalnie – 4 500 zł na budowę altany jako miejsca wspólnych spotkań w plenerze. Poprzednio przygotowali we wsi „zielony zakątek” z ławkami i roślinnością. Po decyzji o budowie altany zapytali wójta, czy wesprze ich w zakupie kostki brukowej do altany i gmina dodała fundusze na ten zakup. Altanę chcieli pokryć papą, ale zapytali lokalnego przedsiębiorcy, czy pomoże im w zakupie bardziej trwałego pokrycia dachowego. Otrzymali od niego blachę na większość dachu. Przez te 21 lat uczymy takiego, obywatelskiego działania. W większości gmin to się udaje i fantastycznie to u nas funkcjonuje.
Fot. Projekt KGW „Chaberki” w Ciółkówku. Członkowie KGW Chaberki zagospodarowali teren wokół świetlicy, zbudowali altanę, przygotowali miejsce do integracji społecznej, pielęgnują rośliny przy świetlicy, które posadzili podczas poprzedniej edycji Programu DL tworząc tym samym miejsce dla każdego. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Co udało się osiągnąć przez 21 lat?
Dofinansowaliśmy 637 projektów za ponad 1.600.000 złotych, zaangażowaliśmy ponad 30.000 wolontariuszy działających społecznie. Organizujemy warsztaty, szkolenia i współpracujemy z prawnikami, trenerami – pomagamy w prowadzeniu działań, pisaniu wniosków, rozliczaniu i organizujemy wsparcie prawne. Dzięki temu powstają trwałe organizacje oraz inicjatywy, także międzypokoleniowe.
Fot. Seniorzy z Małej wsi „Ruszają się po zdrowie” z kijkami i cieszą aktywnością. Nordic walking to idealny sport dla seniorów. Wiedzą o tym Emerytki znad Wisły – grupa seniorów działająca przy Gminne Centrum Kultury MultiOsada w Małej Wsi, która realizuje projekt „Kijki w ruch- Czwartkowe Spacery”. Źródło: FLZP”Młodzi Razem”
Co roku organizujemy finał Programu „Działaj Lokalnie”, na który zapraszamy wszystkich partnerów, czyli naszych grantobiorców, wolontariuszy, przedstawicieli samorządu powiatowego, wojewódzkiego, wójtów. Przyjeżdża ponad 100 osób i my im dziękujemy. Przedstawiamy zrealizowane projekty, wręczamy realizatorom dyplomy, dziękując im za zaangażowanie. Oni przez to czują się wyróżnieni. Potem piszemy o ich działaniach i umieszczamy informacje w mediach społecznościowych. Piszemy, że tam działa np. fantastyczna organizacja, koło gospodyń wiejskich, straż, czy stowarzyszenie. Piszemy, co zrobili, jacy ludzie tam działają, jakie są efekty ich pracy, a oni potem się tym chwalą dalej. Temu służy Program „Działaj Lokalnie” – inicjatywom na rzecz dobra wspólnego, podnoszeniu kompetencji mieszkańców, wspieraniu, podpatrywaniu, podpowiadaniu, ale też nie przeszkadzaniu w działaniach lokalnych. I dziś już wiemy, że to nam się naprawdę udało.
Jak radzicie sobie z podziałami politycznymi w środowisku?
My nie patrzymy na politykę. Ważni są dla nas ludzie i ich potrzeby. Zawsze współpracujemy z samorządami, niezależnie od ich barw. Nikt nam nigdy nie stawiał warunków politycznych, a na każdym spotkaniu najpierw witani są przedstawiciele Funduszu Lokalnego i Starostwa, co pokazuje naszą dobrą reputację.
Prowadzenie takiej organizacji to dość trudny proces, wymaga dyplomacji, cierpliwości i dużej empatii. Zrozumienia, że to ludzie, którym pomagamy i ich potrzeby są najważniejsze.
Dziękuję za rozmowę.
Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej „Młodzi Razem”
Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej na FB
Fotografie pochodzą z archiwum Funduszu Lokalnego Ziemi Płockiej.
