Żywieniowe podejście do otyłości

5

W niedzielę Światowy Dzień Zwalczania Otyłości 24/10. Z tej okazji dietetyk kliniczny Monika Stromkie-Złomaniec opracowała zalecenia. Są one wizualizowane w formie talerza żywieniowego, czyli zgodnie z aktualnymi wytycznymi IŻŻ, WHO.

Od lat obserwujemy znaczny wzrost występowania nadwagi i otyłości. Problem zaczyna dotyczyć coraz częściej ludzi młodych. W konsekwencji obniża się średnia wieku zachorowalności na choroby układu krążenia i cukrzycę. Kluczem do zachowania prawidłowej masy ciała jest właściwy sposób odżywiania się, gdzie połowę talerza zajmują warzywa. Zalecenie wydaje się proste choć z obserwacji wynika, że bywa trudne do wykonania.

Nawyki żywieniowe kształtują się od małego. To jak karmią nas rodzice, dziadkowie, czego o żywieniu dowiadujemy się w szkole wpływa na to jakich wyborów dokonujemy na co dzień. Czasu nie cofniemy, ale na szczęście na naukę nigdy nie jest za późno. Jeśli zmagamy się z nadwagą lub nasze BMI (masa ciała [kg] dzielona przez wzrost [m]2) jest powyżej 25 to alarm, że dotychczasowy styl życia jest do poprawki.

 

Jak zacząć jeść zdrowiej?

Do zmiany nawyków żywieniowych należy podejść strategicznie i małymi krokami. Powoli wymieniać jeden „stary” nawyk negatywny na „nowy” sprzyjający zdrowiu. Przykładowo słodkie napoje zastąpić wodą mineralną lub zredukować ilość słodyczy a w zamian jeść więcej sezonowych owoców. Drobne zmiany w dłuższej perspektywie przyniosą oczekiwane efekty choć ważna jest konsekwencja w działaniu.

 

Jak powinien wyglądać talerz żywieniowy?

Przede wszystkim by schudnąć trzeba jeść! Faktem jest, że podaż kaloryczna powinna być zmniejszona w stosunku do całkowitego zapotrzebowania ale nie ma powodu by się głodzić. Kluczem do sukcesu podczas odchudzania jest prawidłowe komponowanie posiłków. Mają dawać uczucie sytości a równocześnie nie powinny dostarczać zbyt dużo kalorii.

Tu z pomocą przychodzi potężna grupa produktów spożywczych czyli warzywa. Należą one do żywności o niskiej gęstości energetycznej co oznacza, że w dużej objętości dostarczają mało energii a dodatkowo wypełniają żołądek. Warto o tym pamiętać szykując śniadanie i do kanapek skrajać w słupki całą marchewkę, paprykę czy ogórka, kilka plasterków to za mało. Obiad to nie tylko mięso i ziemniaki, niech połowę talerza zajmie surówka z marchewki i gotowana fasolka szparagowa czy buraczki. Im więcej tym lepiej. Niech warzywa będą podstawą a nie jedynie dodatkiem. Poza nimi na talerzu powinny znaleźć się produkty zbożowe np. kasza gryczana, kasza pęczak czy ryż oraz dobre źródło białka np. ryba, mięso czy soczewica. Kompot warto zastąpić wodą a deser owocami, naszymi rodzimymi, najlepiej sezonowymi.

 

Które warzywa są szczególnie polecane?

Jemy oczami dlatego warto sięgać po warzywa o różnej barwie. Każde będą korzystne z punktu widzenia odchudzania czy zdrowego odżywiania. Proponuję poszerzyć asortyment warzyw o te mniej popularne jak kalarepa, biała rzepa czy seler naciowy. Pokrojone w słupki mogą być ciekawą przekąską do pracy czy podczas oglądania telewizji. Z psychologicznego punktu widzenia, żywność która chrupie daje nam uczucie przyjemności ale też sytości. Poza tym zajmuje dłuższy okres czasu niż wypicie np. soku.
Z drugiej strony polecam sięgać po warzywa, które możemy poddać obróbce termicznej jak np. burak, brokuł czy dynia. Pieczone z dodatkiem sera mogą być dobrą alternatywą na lekką kolację.
Co ważne, wszystkie warzywa dostarczają sporej ilości włókna pokarmowego. Błonnik rozpuszczalny, którego głównym źródłem są właśnie warzywa i owoce, pęcznieje, wypełnia żołądek i daje uczucie sytości. Dodatkowo spowalnia wchłanianie węglowodanów, co sprawia, że poziom cukru w krwi nie szybuje szybko w górę co z kolei zapewnia   dłuższe utrzymanie owej sytości.

 

Czy można jeść dużo owoców?

 

Jasne, że tak! Traktowanie ich jako źródła jedynie cukru i stawianie na równi ze słodyczami jest nieporozumieniem. Owoce są słodkie i mogą być doskonałą alternatywą niezdrowych batonów czy cukierków. Są jednak zamiennikiem o wiele bardziej wartościowym, dostarczają kolejnej porcji błonnika, witamin rozpuszczalnych w wodzie, wody oraz przeciwutleniaczy. W sezonie letnim na pierwszym miejscu powinny stać owoce jagodowe jak truskawki, porzeczki, borówki, agrest.

Natomiast jesienią i zimą niech królują śliwki,  jabłka, gruszki i minikiwi. Warto łączyć owoce w przekąsce wraz z orzechami lub niesłodzonym nabiałem gdyż spowalnia to wzrost glukozy we krwi.

 

Jakie produkty należy ograniczyć?

Przede wszystkim eliminacji podlega żywność wysokoprzetworzona będąca źródłem tłuszczu oraz cukru. To ona jest przyczyną tycia gdyż w małej objętości dostarcza bardzo dużo kalorii stąd nie trudno o przekroczenie dziennego limitu zapotrzebowania energetycznego. Poza tym sprzyja powstawania chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2 czy nawet nowotworów.

 

Podsumowanie – zasady zdrowego odżywiania / dekalog odchudzania / dekalog zdrowych nawyków żywieniowych

1. Jedz regularnie 3-5 posiłków dziennie w podobnych odstępach czasowych.
2. Posiłek zaczynaj od warzyw. Niech stanowią połowę Twojego talerza.
3. Sięgaj po owoce sezonowe. Traktuj je jako zdrowy deser.
4. Wybieraj pełnoziarniste produkty zbożowe np. grube kasze, chleb z mąki z pełnego przemiału.
5. Spożywaj nabiał jak mleko, jogurt, kefir, twaróg. Dobrym wyborem będzie nabiał odtłuszczony ale nie 0%.
6. Ogranicz mięso i jego przetwory. Możesz je zastąpić nasionami roślin strączkowych (fasola, soczewica, ciecierzyca), rybami czy jajami.
7. Tłuszcze zwierzęce zastąp olejami roślinnymi. Smalec wymień na olej rzepakowy.
8. Pij wodę małymi łykami przez cały dzień. Średnie zapotrzebowanie to 1,5-2 L wody.
9. Ogranicz użycie soli w kuchni, zastąp ją świeżymi/suszonymi ziołami.
10. Bądź aktywny. Staraj się robić 10 tyś kroków dziennie.

 

Monika Stromkie-Złomaniec
dietetyk kliniczny
Z kaloriami na pieńku

Monika Stromkie-Złomaniec, dietetyk kliniczny, ekspert programów i projektów poprawiających nawyki żywieniowe Polaków. Autorka wielu artykułów z zakresu zdrowego odżywiania, współautorka książek. Prowadzi poradnię dietetyczną „Z kaloriami na pieńku”. Uczy jak jeść zdrowo, sezonowo, smacznie i jak docenić rolę warzyw i owoców.

Źródło: KZGPOiW

Sfinansowano ze środków Fundusz Promocji Owoców i Warzyw w ramach realizacji przez Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw projektu „CORE TEAM – promocja konsumpcji owoców i warzyw i forum współpracy sektora”. Projekt realizowany jest pod honorowym patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

Newsletter

Co miesiąc najlepsze teksty WW w Twojej skrzynce!

Newsletter

Co miesiąc najlepsze teksty WW w Twojej skrzynce!