Strona wykorzystuje pliki cookies, je艣li wyra偶asz zgod臋 na u偶ywanie cookies, zostan膮 one zapisane w pami臋ci twojej przegl膮darki. W przypadku nie wyra偶enia zgody nie jeste艣my w stanie zagwarantowa膰 pe艂nej funkcjonalno艣ci strony!

NIK o nadzorze nad transportem i ubojem zwierz膮t gospodarskich

W ocenie NIK podczas uboju i transportu zwierz膮t gospodarskich nie zawsze przestrzegano przepis贸w o ochronie zwierz膮t. Inspekcja Weterynaryjna oraz Inspekcja Transportu Drogowego ujawni艂y nieprawid艂owo艣ci w co pi膮tej ubojni oraz w co setnym poje藕dzie przewo偶膮cym zwierz臋ta. Nadz贸r nad transportem specjalistycznym zwierz膮t gospodarskich oraz ich ubojem w rze藕niach sprawowano w艂a艣ciwie. Ograniczony by艂 natomiast nadz贸r nad przestrzeganiem prawa o ochronie zwierz膮t w gospodarstwach - ub贸j gospodarczy pozostawa艂 tam praktycznie poza kontrol膮, a nadz贸r nad transportem zwierz膮t przez rolnik贸w by艂 marginalny. Wci膮偶 tak偶e nie uregulowano kwestii przyznawania certyfikat贸w kwalifikacji dla u艣miercaj膮cych zwierz臋ta ani przepis贸w dotycz膮cych uboju bez og艂uszania (tzw. uboju rytualnego).

Izba podj臋艂a kontrol臋 z uwagi na ujawnione przez Inspekcj臋 Weterynaryjn膮 i organizacje pozarz膮dowe przypadki naruszania dobrostanu zwierz膮t w transporcie i uboju. Kontrola mia艂a sprawdzi膰, czy podczas transportu i uboju przestrzegane by艂y przepisy prawa o ochronie zwierz膮t, w szczeg贸lno艣ci - czy stosowano zasady zawarte w Kodeksie Dobrostanu Zwierz膮t, kt贸ry zosta艂 opracowany przez angielskich specjalist贸w z Rady Dobrostanu Zwierz膮t (Farm Animals Welfare Council). Zasady te uj臋to w Kodeksie jako katalog pi臋ciu wolno艣ci: 1. od g艂odu, pragnienia i niedo偶ywienia; 2. od uraz贸w psychicznych; 3. od b贸lu, ran i chor贸b; 4. do wyra偶ania naturalnego zachowania; 5. od strachu i stresu w relacji z cz艂owiekiem.

Nadz贸r Inspekcji Weterynaryjnej nad ubojem w rze藕niach zasadniczo by艂 pe艂ny i skuteczny. Najwa偶niejsze stwierdzone przez Inspekcj臋 w latach 2014-2016 (I p贸艂rocze) nieprawid艂owo艣ci dotyczy艂y niew艂a艣ciwego opracowania procedur operacyjnych i braku konserwacji urz膮dze艅 u偶ywanych do og艂uszania zwierz膮t.

Natomiast Inspekcja Weterynaryjna nie sprawowa艂a nadzoru nad ubojem gospodarczym, czyli prowadzonym w gospodarstwach na u偶ytek w艂asny. G艂贸wny Lekarz Weterynarii nie mia艂 informacji o skali tego uboju ani o jego kontrolach dokonywanych przez lekarzy weterynarii. Powiatowi lekarze weterynarii praktycznie nie kontrolowali zg艂oszonych uboj贸w gospodarczych (z 17 skontrolowanych jedynie dw贸ch przeprowadza艂o pojedyncze kontrole), nie znali zatem zakresu stosowania przepis贸w o ochronie zwierz膮t, zakresu rejestracji uboj贸w ani kwalifikacji os贸b przeprowadzaj膮cych ub贸j. NIK zwraca uwag臋, 偶e pomimo obowi膮zku, hodowcy informowali powiatowych lekarzy weterynarii tylko o niekt贸rych planowanych ubojach gospodarskich. Cz臋sto zdarza艂o si臋 tak偶e, 偶e zawiadomienia przekazywano z op贸藕nieniem i niekompletne: nie zawiera艂y one np. adresu gospodarstwa, terminu planowanego uboju, gatunku, czy te偶 liczby zwierz膮t. 

W ocenie NIK nadz贸r administracji nad dobrostanem zwierz膮t podczas uboju gospodarczego by艂 niewystarczaj膮cy. NIK wskazuje, 偶e wci膮偶 brakuje jednolitych standard贸w uboju - niezale偶nych od skali i miejsca jego prowadzenia.

NIK zwraca uwag臋, 偶e nowym, aktualnym regulacjom nie zosta艂y te偶 poddane kwalifikacje os贸b u艣miercaj膮cych zwierz臋ta, wymagaj膮ce, by nie wywo艂ywa膰 u zwierz膮t niepotrzebnych cierpie艅, cho膰 Polska mia艂a trzy lata (do 1 stycznia 2013 r.) na wprowadzenie odpowiednich przepis贸w. Nie uczyniono tego tak偶e po tej dacie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zareagowa艂 na monity G艂贸wnego Lekarza Weterynarii w tej sprawie.

Powiatowi lekarze weterynarii w latach 2014-2015 przeprowadzili ponad 755 tys. kontroli 艣rodk贸w transportu zwierz膮t i stosownych dokument贸w. Sprawdzono blisko 690 tys. 艣rodk贸w transportu. Stwierdzono og贸艂em 2518 nieprawid艂owo艣ci, dotycz膮cych w szczeg贸lno艣ci niezdolno艣ci zwierz膮t do transportu, prowadzonej dokumentacji, praktyk stosowanych podczas transportu i samych 艣rodk贸w transportu. Na艂o偶ono 艂膮cznie 95 kar, a w 901 przypadkach podj臋to inne dzia艂ania.

W okresie 2014 - I p贸艂rocze 2016 Inspekcja Transportu Drogowego przeprowadzi艂a 6,7 tys. kontroli transportu zwierz膮t. Inspektorzy stwierdzili 59 przypadk贸w naruszenia przepis贸w dotycz膮cych transportu zwierz膮t, w przypadkach, kt贸re tego wymaga艂y na艂o偶yli kary pieni臋偶ne i grzywny.

NIK zwraca jednak uwag臋, 偶e Inspekcja Transportu przeprowadza艂a kontrole tylko w wyznaczonych punktach na drogach publicznych, w dni powszednie, w ci膮gu dnia. Nie prowadzono kontroli typowanych (z uprzednim ustaleniem przebiegu danego transportu). Wskutek tego wielu przewo藕nik贸w mog艂o 艂atwo omin膮膰 inspekcje Transportu Drogowego. Zupe艂nie poza kontrol膮 inspektor贸w pozostawa艂 transport 鈥瀏ospodarski鈥 (gospodarz do s膮siada, s膮siad do rze藕ni itp.). Jedynie sporadycznie prowadzono te偶 kontrole przedsi臋biorstw transportu zwierz膮t.

Nieznany pozostaje zakres nadzoru policji nad przestrzeganiem prawa o ochronie zwierz膮t w transporcie zwierz膮t gospodarskich - zar贸wno ten dotycz膮cy ewentualnych efekt贸w kontroli, jak i zastosowanych czynno艣ci prawnych (mandaty, zawiadomienia s膮d贸w).

Niewystarczaj膮ca by艂a wsp贸艂praca odpowiednich s艂u偶b w celu wsp贸lnego dzia艂ania na rzecz przestrzegania praw zwierz膮t podczas uboju i transportu. Inspekcja Transportu Drogowego z rzadka tylko organizowa艂a kontrole wsp贸lnie z Inspekcj膮 Weterynaryjn膮, a z organizacjami spo艂ecznymi wsp贸艂dzia艂a艂a w zasadzie jedynie w zakresie ochrony dobrostanu i humanitarnego traktowania koni. Z kolei wojew贸dzcy i powiatowi lekarze weterynarii raczej nie wsp贸艂pracowali z samorz膮dem weterynaryjnym ani organizacjami spo艂ecznymi.

Zasady uboju bez og艂uszania (tzw. uboju rytualnego) nie zosta艂y w Polsce obj臋te szczeg贸lnymi regulacjami (zgodnie z przepisami unijnymi). Wyrok Trybuna艂u Konstytucyjnego z 2014 roku, sankcjonuj膮cy w Polsce dokonywanie uboju rytualnego, otwiera drog臋 do przeprowadzania tego typu uboju bez ogranicze艅, tak偶e w celach czysto komercyjnych i wywozu za granic臋.

Ub贸j wed艂ug szczeg贸lnych metod wymaganych przez obrz臋dy religijne w krajach Unii Europejskiej  殴r贸d艂o: Opracowanie w艂asne NIK na podstawie informacji MRiRW otrzymanych z polskich ambasad.

Kontrolerzy stwierdzili brak danych na temat skali, zakresu i przeznaczenia uboju bez og艂uszania, zar贸wno co do liczby przypadk贸w, jak i zak艂ad贸w, gdzie taki ub贸j prowadzono. Szczeg贸lne zasady tego uboju nie by艂y okre艣lone w stosownych przepisach prawa krajowego. Ewidencja Inspekcji Weterynaryjnej nie wykazywa艂a odr臋bnie uboju z og艂uszaniem i bez. Ministerstwo Rolnictwa, G艂贸wny Inspektorat Weterynarii ani GUS nie dysponowa艂y danymi na temat ilo艣ci eksportowanego mi臋sa z uboju rytualnego ani nawet liczby zak艂ad贸w stosuj膮cych taki ub贸j.

Wnioski i uwagi NIK

W celu zapewnienia dobrostanu zwierz膮t oraz zwi臋kszenia nadzoru w zakresie przestrzegania przepis贸w o ochronie zwierz膮t podczas transportu i uboju, Najwy偶sza Izba Kontroli wnosi do:

  • Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o:
    • obj臋cie regulacj膮 uboju wed艂ug szczeg贸lnych metod wymaganych przez obrz臋dy religijne z ograniczeniem do zwi膮zk贸w wyznaniowych zarejestrowanych w Polsce. Przepisy przedmiotowego rozporz膮dzenia unijnego daj膮 mo偶liwo艣膰 przyj臋cia przepis贸w krajowych, kt贸re s艂u偶膮 zapewnieniu szerszej ochrony zwierz膮t podczas ich u艣miercania, m.in. w przypadku zwierz膮t poddawanych ubojowi wed艂ug szczeg贸lnych metod wymaganych przez obrz臋dy religijne;
    • wzmo偶enie dzia艂a艅 maj膮cych na celu dostosowanie przepis贸w o ochronie zwierz膮t do rozporz膮dzenia Rady Europy nr 1099/2009, w szczeg贸lno艣ci dot. przyznawania 艣wiadectw kwalifikacji dla os贸b bior膮cych udzia艂 w u艣miercaniu i dzia艂aniach zwi膮zanych z u艣miercaniem zwierz膮t;
  • G艂贸wnego Lekarza Weterynarii o:
    zwi臋kszenie nadzoru nad Inspekcj膮 Weterynaryjn膮 przede wszystkim w zakresie metodyki i zakresu kontroli uboj贸w zwierz膮t na terenie gospodarstw w celu pozyskania mi臋sa na u偶ytek w艂asny;
  • G艂贸wnego Inspektora Transportu Drogowego o:
    • ujednolicenie zakres贸w kontroli przedsi臋biorc贸w zajmuj膮cych si臋 transportem zwierz膮t, w celu obligatoryjnej kontroli zagadnie艅 dotycz膮cych przestrzegania przepis贸w o ochronie zwierz膮t w transporcie;
    • podj臋cie wsp贸艂pracy z organizacjami spo艂ecznymi zajmuj膮cymi si臋 ochron膮 zwierz膮t w celu skuteczniejszego egzekwowania przestrzegania przepis贸w o ochronie zwierz膮t w transporcie;
    • rozwa偶enie wyst膮pienia do Inspekcji Weterynaryjnej o udost臋pnienie systemu TRACES w celu planowania kontroli transport贸w zwierz膮t.

Pliki:

Skomentuj

Upewnij si臋, 偶e pola oznaczone wymagane gwiazdk膮 (*) zosta艂y wype艂nione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Do艂膮cz do nas

      YTxyXYx