Strona wykorzystuje pliki cookies, je┼Ťli wyra┼╝asz zgod─Ö na u┼╝ywanie cookies, zostan─ů one zapisane w pami─Öci twojej przegl─ůdarki. W przypadku nie wyra┼╝enia zgody nie jeste┼Ťmy w stanie zagwarantowa─ç pe┼énej funkcjonalno┼Ťci strony!

Charakterystyki polskich ras drobiu

 


Czubatka dworska

Herrschaftliches Haubenhuhn (Hofhuhn)

Nowa polska rasa kur wyselekcjonowana w oparciu o krajowy materia┼é zebrany na polskich wsiach w latach 2005 ÔÇô 2009. Pierwowzorem do pracy hodowlanej pos┼éu┼╝y┼é kogut nazwany ÔÇ×Ba┼╝ancikiemÔÇŁ pozyskany w okolicach ┼üodzi w centralnej Polsce, kt├│ry ┼éudz─ůco przypomina┼é kury czubate pokazane na starych rycinach sprzed stu lat.

Czubato┼Ť─ç u drobiu by┼éa polsk─ů specjalno┼Ťci─ů pocz─ůwszy od ┼Ťredniowiecza. Do ko┼äca XIX wieku wszystkie kury czubate nazywano powszechnie polskimi. Jeszcze dwie┼Ťcie lat temu nie by┼éo w Polsce dworu lub bogatej w┼éo┼Ťcia┼äskiej zagrody, w kt├│rej by nie biega┼éy. Zwraca┼éy uwag─Ö swoj─ů oryginaln─ů urod─ů. Dla wielu hodowc├│w i mi┼éo┼Ťnik├│w s─ů one najpi─Ökniejsze na ┼Ťwiecie. Doczeka┼éy si─Ö nawet wzmianki w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza. Dlatego tak wa┼╝ne jest, aby nie utraci─ç tych element├│w kultury materialnej, kt├│re ┼Ťwiadcz─ů o ogromnej bior├│┼╝norodno┼Ťci i s─ů naszym prawdziwym dziedzictwem narodowym.

Czubatka dworska jest kur─ů og├│lnou┼╝ytkow─ů o spokojnym charakterze, wszechstronn─ů, nadaj─ůc─ů si─Ö dla szerokiego grona u┼╝ytkownik├│w, a wi─Öc zar├│wno gospodarstw agroturystycznych, czy nawet farmerskich, a tak┼╝e niewielkich zagr├│d przydomowych, dostarczaj─ůcej ekologicznych jaj oraz smacznego bia┼éka zwierz─Öcego. I co bardzo wa┼╝ne - znakomicie przystosowanej do ┼Ťrodkowo europejskich surowych warunk├│w klimatycznych st─ůd preferowany jest - nieprzemarzaj─ůce nawet w najwi─Öksze mrozy - grzebie┼ä r├│┼╝yczkowy w postaci fa┼édy oraz niewielkie dzwonki przykryte ma┼é─ů brod─ů.

Jednocze┼Ťnie selekcja prowadzona by┼éa w kierunku kury ozdobnej, o dumnej ÔÇ×arystokratycznejÔÇŁ postawie. Dlatego przy hodowli nale┼╝y zwr├│ci─ç uwag─Ö, poza masywnym typem budowy i sylwetk─ů, przede wszystkim na dwa elementy, kt├│re s─ů cechami charakterystycznymi tej rasy.  

  • Czubek powinien by─ç fantazyjny, niewielki, taki, jakim charakteryzowa┼éy si─Ö najcz─Ö┼Ťciej ┼Ťredniowieczne polskie kury czubate spotykane na polskich dworach ÔÇô st─ůd nazwa czubatka dworska. Ten niewielki czubek powinien symbolicznie nawi─ůzywa─ç do nakrycia g┼éowy bardzo popularnego w XIV-XVII wieku w Europie Wschodniej, czyli tzw. ko┼épaka.
  • Ogon powinien by─ç mo┼╝liwie bujny, g─Östy, noszony prawie pionowo, przypominaj─ůcy skrzyd┼éa noszone przez polsk─ů husari─Ö.

W lutym 2009 roku czubatki dworskie w odmianie jarz─Öbiato z┼éocistej (bursztynowej) zosta┼éy uznane za now─ů polsk─ů ras─Ö kur i wpisane do standard├│w drobiu rasowego Polskiego Zwi─ůzku Hodowc├│w Go┼é─Öbi Rasowych i Drobnego Inwentarza.

Masa cia┼éa: kogut ÔÇô 2500-3000g; kura: 1800-2000 g; ilo┼Ť─ç jaj w roku ÔÇô 150-170.; masa jaj o kremowej lub jasnobr─ůzowej skorupce ÔÇô 50-60 g; W kolejnych latach selekcja b─Ödzie prowadzona w kierunku zwi─Ökszenia masy cia┼éa oraz jaj oraz stworzenia kilku nowych odmian barwnych. Obr─ůczki rodowe: kogut ÔÇô 18; kura ÔÇô 16.

Opracował: Stanisław Roszkowski

 

Karze┼éek polski ÔÇô liliput

Poland Zwergh├╝hner ÔÇô liliputaner

Karze┼éki polskie jeszcze do niedawna wyst─Öpowa┼éy dosy─ç powszechnie w zagrodach ch┼éopskich na terenie ca┼éej Polski. Najcz─Ö┼Ťciej okre┼Ťlano je mianem liliputa. W zale┼╝no┼Ťci od regionu nazywane by┼éy te┼╝ karlikami, kurkami rajskimi (nazwa ta ┼Ťwiadczy o fascynacji tymi kurkami), cwerkami czy japonkami. 

Kury kar┼éowe nigdy nie zajmowa┼éy pierwszoplanowych miejsc w polskich zagrodach, bo mia┼éy niewielkie znaczenie gospodarcze, chocia┼╝ znosi┼éy stosunkowo du┼╝e jajka w stosunku do niewielkiej masy cia┼éa. Tym wi─Ökszym fenomenem jest, ┼╝e przetrwa┼éy, ciesz─ůc oko swoim bajecznym wygl─ůdem i zadziornym zachowaniem, daj─ůc wytchnienie po ci─Ö┼╝kiej pracy na roli. Ile┼╝ to razy s┼éysza┼éo si─Ö opowie┼Ťci, jak niewielkiej postury kogucik potrafi┼é pokaza─ç, kto tu rz─ůdzi kilkakrotnie wi─Ökszym od siebie kolegom.

Musia┼éy radzi─ç sobie same w poszukiwaniu ┼╝eru i walce o przetrwanie. Zawsze by┼éy na wp├│┼é dzikie, niezale┼╝ne, chodz─ůce swoimi drogami, potrafi─ůce si─Ö ÔÇ×same wy┼╝ywi─çÔÇŁ. Dzi─Öki swej ruchliwo┼Ťci, dzielno┼Ťci w poszukiwaniu pokarmu wymaga┼éy minimalnej opieki. Gdy pozostawi im si─Ö wyb├│r, wola┼éy nocowa─ç na drzewach ni┼╝ w ciep┼éych kurnikach. S─ů wyj─ůtkowo dobrze przystosowane do naszych warunk├│w ┼Ťrodowiskowych, nawet znaczne ┼Ťrodkowo europejskie spadki temperatur nie mia┼éy ujemnego wp┼éywu na ich kondycj─Ö i zdolno┼Ťci rodzicielskie. Charakteryzuj─ů si─Ö wyj─ůtkow─ů odporno┼Ťci─ů na choroby i s─ů d┼éugowieczne - zdarza┼éy si─Ö osobniki kilkunastoletnie. Zdolno┼Ť─ç do lotu, ruchliwo┼Ť─ç  i czujno┼Ť─ç pozwala┼éa im unika─ç atak├│w drapie┼╝nik├│w. Ukrywanie gniazda w najrozmaitszych zakamarkach, strychach, krzakach i wyprowadzanie l─Ög├│w cz─Östo bez wiedzy i woli gospodarza, oraz troskliwa opieka nad kurcz─Ötami sprawi┼éy, ┼╝e liliputy przetrwa┼éy w gospodarstwach przez pokolenia.

W ostatnim jednak czasie, w zwi─ůzku z ogromnymi przemianami, jakie dokonuj─ů si─Ö na polskiej wsi grozi im zag┼éada. Dlatego te┼╝ grupa polskich hodowc├│w postanowi┼éa otoczy─ç te kurki opiek─ů wychodz─ůc z za┼éo┼╝enia, ┼╝e rdzenie polskie rasy kur s─ů elementami naszego dziedzictwa narodowego, kt├│rego nie mo┼╝emy utraci─ç. Prawie pi─Öcioletnia praca hodowlana da┼éa wymierne efekty. W lutym 2009 roku karze┼éek polski ÔÇô liliput zosta┼é uznany za polsk─ů ras─Ö kur i wpisany w standard├│w drobiu rasowego Polskiego Zwi─ůzku Hodowc├│w Go┼é─Öbi Rasowych i Drobnego Inwentarza. Najwi─Ökszy wk┼éad w pozyskanie pierwszego materia┼éu zarodowego na polskich wsiach a nast─Öpnie ich planow─ů hodowl─Ö mieli nast─Öpuj─ůcy, najcz─Ö┼Ťciej m┼éodzi hodowcy: Mateusz Pluta, Krzysztof Andres, Dawid Szikora, Micha┼é Dudek, Jerzy Wysocki oraz Stanis┼éaw Roszkowski.

Masa cia┼éa: kogut ÔÇô 600 ÔÇô 800 g; kura ÔÇô 500-600 g; ilo┼Ť─ç jaj w roku ÔÇô 120; masa jaj o kremowej lub bia┼éej skorupce ÔÇô 30-35 g; obr─ůczki: kogut 13; kura ÔÇô 11.

Opracował: Stanisław Roszkowski

 

Czubatka polska brodata

Przez wiele stuleci wszystkie kury czubate nazywano w Europie ÔÇ×polskimiÔÇŁ. Jednak na kongresie hodowc├│w w Dre┼║nie 1869 roku (pami─Ötajmy, ┼╝e wtedy Polski nie by┼éo na mapie ┼Ťwiata) przeg┼éosowano, przy wielu g┼éosach sprzeciwu, ┼╝e poszczeg├│lne rasy kur czubatych powinny mie─ç swoje nazwy, a te rasy, kt├│re nie posiadaj─ů grzebienia, maj─ůce w─ůsy i brod─Ö b─Öd─ů wyst─Öpowa┼éy pod jedn─ů nazw─ů ÔÇô padewskie. Nazw─Ö ÔÇ×polskieÔÇŁ do dzisiejszego dnia poza obszarem wp┼éyw├│w kultury niemieckoj─Özycznej zachowa┼é ca┼éy ┼Ťwiat, w tym Anglicy, Amerykanie, Australijczycy i mieszka┼äcy Ameryki Po┼éudniowej.

W Polsce, pomimo tego ┼╝e przez wiele wiek├│w kury czubate nazywane by┼éy szlacheckimi i stanowi┼éy nieod┼é─ůczny element dworskiego krajobrazu, kurka ta zosta┼éa na d┼éugi okres zapomniana, a te egzemplarze, kt├│re si─Ö uchowa┼éy nosi┼éy zniemczon─ů nazw─Ö ÔÇ×padewskaÔÇŁ. Oczywi┼Ťcie dawna czubatka staropolska wygl─ůda┼éa zupe┼énie inaczej ni┼╝ obecna czubatka polska brodata, co jest efektem pracy ca┼éych pokole┼ä europejskich hodowc├│w. Obecnie najwi─Öksze skupiska kur tej rasy mo┼╝na spotka─ç w Niemczech, Holandii i Anglii, a i w Polsce staje si─Ö powoli coraz bardziej popularna dzi─Öki determinacji hodowc├│w amator├│w, kt├│rzy za sw├│j cel nadrz─Ödny postawili sobie przywr├│cenie tej rasy kur o staropolskim rodowodzie na rodzimy grunt.

S─ů to kury ┼Ťredniej wielko┼Ťci, o delikatnej budowie, z du┼╝ym, okr─ůg┼éym czubem na g┼éowie i pe┼én─ů brod─ů, stanowi─ůc─ů jedn─ů ca┼éo┼Ť─ç, bujnymi w─ůsami i bardzo ┼éagodnym charakterze. Tu┼é├│w jest pod┼éu┼╝ny i walcowaty, szeroki w ramionach i lekko zw─Ö┼╝a si─Ö ku ty┼éowi. Zaokr─ůglone ramiona pasuj─ů do d┼éugiego, nieznacznie opadaj─ůcego do do┼éu grzbietu jaki spotyka si─Ö u kogut├│w, za┼Ť u kur jest on poziomy. Ogon szeroko osadzony, jednak w ┼╝adnym wypadku nie mo┼╝e by─ç p┼éaski, jak r├│wnie┼╝ osadzony zbyt pionowo.

Pier┼Ť pe┼éna, zaokr─ůglona, podkre┼Ťlaj─ůca lini─Ö doln─ů wraz z tu┼éowiem. Podudzia ┼Ťredniej d┼éugo┼Ťci. Skoki ┼Ťrednie od niebieskich do koloru jasnego mi─Ösa, ich barwa zale┼╝na jest od upierzenia. G┼éowa ┼Ťrednia, ale wysoka z du┼╝─ů naro┼Ťl─ů, na kt├│rej wyrasta czub. Cz─Ö┼Ť─ç twarzowa czerwona, jednak obficie zaro┼Ťni─Öta a┼╝ do linii oczu. U kur tych brak jest grzebienia. Ma┼ée, okr─ůg┼ée dzwonki i uszy s─ů ca┼ékowicie zakryte przez w─ůsy i brod─Ö. Oczy br─ůzowe do pomara┼äczowych w zale┼╝no┼Ťci od odmiany barwnej.

Uznane odmiany barwne upierzenia to: z┼éocista z czarn─ů obw├│dk─ů, p┼éowo ┼╝├│┼éta z bia┼é─ů obw├│dk─ů (wielb┼é─ůdzia), srebrzysta z czarn─ů obw├│dk─ů, czarna, bia┼éa, niebieska, niebieska z obw├│dk─ů, jastrz─Öbiata, wielobarwna (tollbunt), czekoladowa, kuropatwiana. 

Waga: kogut 2000 do 2500 g, kura 1500 do 2000 g; miniatura: kogut 900 g, kura 800 g; masa jaja: 48 g, miniatura: 30 g; nie┼Ťno┼Ť─ç roczna: 120 jaj, miniatura: 100 jaj; barwa skorupy jaja: bia┼éa. Wielko┼Ť─ç obr─ůczek rodowych: kogut 18, kura 16; miniatura: kogut 13, kura 11

Opracował: Stanisław Roszkowski

 

Czubatka polska bezbroda (bia┼éoczuba polska) 

Jedna z najstarszych ras kur ozdobnych, znana ju┼╝ od co najmniej sze┼Ťciu wiek├│w w Europie. Od wielu lat hodowcy tocz─ů zaci─Öte spory sk─ůd pochodz─ů  i jaki kraj jest ich ojczyzn─ů. Z najnowszych jednak ┼║r├│de┼é (cho─çby rosyjskich) wynika, ┼╝e najprawdopodobniej praprzodek bia┼éoczub├│w, podobnie jak i innych kur czubatych sw├│j tryumfalny poch├│d przez ca┼éy ┼Ťwiat rozpocz─ů┼é ze wschodnich rubie┼╝y ┼Ťredniowiecznej Rzeczpospolitej.

Bardzo ch─Ötnie portretowane i malowane zw┼éaszcza przez mistrz├│w niderlandzkich pocz─ůwszy od XVI stulecia. Trzeba przyzna─ç, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie Holendrzy wnie┼Ťli najwi─Ökszy wk┼éad w udoskonalenie tej rasy kur, i taki a nie inny szlachetny i elegancki to wy┼é─ůczna ich zas┼éuga. W pe┼éni wi─Öc maj─ů prawo do u┼╝ywania popularnej w obszarach niemieckoj─Özycznych nazwy ÔÇô bia┼éoczub holenderski. Nie wsz─Ödzie s─ů tak jednak okre┼Ťlane. Anglicy i Amerykanie, podobnie jak Japonia, cala Azja, Afryka zachowali jednak stare nazewnictwo ÔÇô polskie (polands). W kr─Ögu kultury angloj─Özycznej nie dzieli┼éo si─Ö tak jak w Polsce dotychczas kur czubatych na czubatki i bia┼éoczuby. Obowi─ůzuj─ů tam po dzie┼ä dzisiejszy okre┼Ťlenia bardziej oddaj─ůce stan faktyczny ÔÇô kury polskie brodate i bezbrode (polands barded oraz polands non barded). Jest logiczny podzia┼é. W ostatnich latach wyhodowano bowiem egzemplarze posiadaj─ůce zar├│wno bia┼éy czub, jak i brod─Ö. Trafiaj─ů si─Ö te┼╝ egzemplarze nie posiadaj─ůce brody, ale dzwonki i kolorowy czub.

Kury tej rasy, z uwagi na wielk─ů ich ozdob─Ö, czyli ┼Ťnie┼╝nobia┼éy czub, potrzebuj─ů  specjalnej obs┼éugi i miejsca. Potrzebuj─ů one przede wszystkim ciep┼éego, suchego i dobrze wentylowanego kurnika. Nie ma dla tej rasy nic bardziej szkodliwego ni┼╝ wilgo─ç w kurniku. S─ů bardzo podatne na choroby g├│rnych dr├│g oddechowych.

Czubatki polskie bezbrode to kury ┼Ťredniej wielko┼Ťci i smuk┼éej budowy. Sprawiaj─ů wra┼╝enie bardziej eleganckich ni┼╝ ich siostry ÔÇô czubatki polskie brodate. Grzbiet powinien by─ç szeroki w ramionach i nast─Öpnie zw─Ö┼╝a─ç si─Ö ku ty┼éowi. Skrzyd┼éa du┼╝e, masywne i wysoko umiejscowione. Ogon podniesiony, wysoko zamkni─Öty, u kogut├│w z d┼éugimi zagi─Ötymi, szerokimi sierp├│wkami, a u kur powinien by─ç bogaty w g─Öste i szerokie proste ster├│wki. Pier┼Ť mocno zaokr─ůglona i dobrze wysklepiona.

G┼éowa to ozdoba kur tej rasy. Jest ┼Ťredniej wielko┼Ťci, z wysokim czo┼éem i mocn─ů czaszk─ů, na kt├│rej osadzona jest du┼╝a naro┼Ťl czaszkowa (proteburencja) z wyrastaj─ůcymi z niej g─Östymi pi├│rami, tworz─ůcymi du┼╝y czub. Zausznice barwy bia┼éej, u starszych osobnik├│w maj─ů czerwone przebarwienia. Dzwonki czerwone, ma┼ée. Kury tej rasy nie maj─ů grzebienia. Na g├│rnej cz─Ö┼Ťci dzioba wyst─Öpuj─ů otwory nosowe. Bardzo g─Östy czub ma pasowa─ç wielko┼Ťci─ů do ca┼éo┼Ťci, nie mo┼╝e by─ç za ma┼éy i za du┼╝y. Zwarte pi├│ra czuba nie zas┼éania┼éy im pola widzenia.

Ponad dziobem na bia┼éym czubie powinno znajdowa─ç si─Ö barwne upierzenie, tak zwany motylek. Czub powinien by─ç cz─Östo czyszczony, poniewa┼╝ szybko ulega zabrudzeniu i zamoczeniu.

Uznane odmiany barwne: czarna z bia┼éym czubem, bia┼éa, niebieska z obw├│dk─ů, jastrz─Öbiata, bia┼éa z czarnym czubem, czarna bia┼éo nakrapiana. U miniatur spotykana jest jeszcze barwa ┼╝├│┼éta oraz czerwona z bia┼éym czubem.

Waga: kogut 2000 do 2500 g, kura 1500 do 2000 g; miniatura: kogut 900 g, kura 800 g; masa jaja: 45 g, miniatura: 35 g; nie┼Ťno┼Ť─ç roczna: 140 jaj, miniatura: 120 jaj; barwa skorupy jaja: bia┼éa. Wielko┼Ť─ç obr─ůczek rodowych: kogut 18, kura 16; miniatura: kogut 13,kura 11  

Opracował: Stanisław Roszkowski
 
 

Zielonon├│┼╝ka polska

Polnische Gr├╝nf├╝sler

 

Zielonon├│┼╝ka kuropatwiana wpisana do ÔÇ×Czerwonej ListyÔÇŁ FAO zwierz─ůt zagro┼╝onych wygini─Öciem zajmuje w Polsce miejsce kultowe. To ju┼╝ nie jest kura, mo┼╝na by rzecz, lecz co┼Ť znacznie wi─Öcej ÔÇô symbol polsko┼Ťci. Pochodzi z teren├│w dawnego zaboru austriackiego. Ze wzgl─Ödu na charakterystyczne ÔÇ×galicyjskieÔÇŁ ubarwienie, kury zielonon├│┼╝ki by┼éy utrzymywane w polskich gospodarstwach. W taki spos├│b gospodynie manifestowa┼éy sw├│j patriotyzm. Przypomnijmy, ┼╝e pod koniec XVIII wieku Polska, jeszcze sto lat wcze┼Ťniej najwi─Öksze europejskie pa┼ästwo, zosta┼éa podzielona mi─Ödzy trzech zaborc├│w ÔÇô Rosj─Ö, Prusy oraz Austri─Ö i przez oko┼éo 120 lat nie by┼éo jej na mapie ┼Ťwiata. Dopiero w 1918 roku odzyska┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç.  Pierwsze wzmianki o zielonon├│┼╝ce pochodz─ů z czasopisma ÔÇ×Hodowca drobiuÔÇŁ, z artyku┼éu Bronis┼éawa Obfidowicza z 1879 r. Kur─Ö t─ů, na krajowej wystawie we Lwowie w 1894 r. po raz pierwszy wystawiono pod nazw─ů ÔÇ×zielonon├│┼╝ka.

Nigdy nie by┼éa modyfikowana genetycznie dlatego te┼╝ zosta┼éa zachowana w niezmienionym kszta┼écie od ponad stu lat. Jest to ewenement na skal─Ö ┼Ťwiatow─ů i budzi powszechne zdumienie i podziw. Oznacza to, ┼╝e nigdy nie prowadzono nad t─ů ras─ů ┼╝adnej pracy hodowlanej. Nie Selekcjonowano stada pod k─ůtem jakiego┼Ť okre┼Ťlonego parametru, cho─çby nie┼Ťno┼Ťci, wagi czy masy cia┼éa, tak jak to si─Ö dzia┼éo w przypadku wszystkich innych ras kur. Opiekunowie zielonon├│┼╝ki dawno temu okazali si─Ö wizjonerami. Zachowali dla potomno┼Ťci ras─Ö kur, jako jeden z element├│w polskiego dziedzictwa narodowego, zanim sta┼éy si─Ö modne takie poj─Öcia, jak cho─çby bior├│┼╝norodno┼Ť─ç.

Obecnie istniej─ů dwa stada zachowawcze; jednym z nich opiekuje si─Ö Instytut Zootechniki w Balicach ko┼éa Krakowa, a drugim Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Plac├│wki te otrzymuj─ů stosowne dotacje rz─ůdowe i tylko one maj─ů prawo u┼╝ywa─ç zarejestrowano znaku towarowego ÔÇ×zielonon├│┼╝ka kuropatwianaÔÇŁ oraz wy┼é─ůczne prawo rozprowadzania materia┼éu zarodowego. We wspomnianych stadach zachowawczych hodowana jest wy┼é─ůcznie w jednym rodzaju ubarwienia ÔÇô kuropatwianym. W standardach Federacji Europejskiej natomiast zosta┼éa zarejestrowana rasa kur o nazwie ÔÇ×zielonon├│┼╝ka polskaÔÇŁ i pod taka te┼╝ nazw─ů jest zarejestrowana w Polskim Zwi─ůzku Hodowc├│w Go┼é─Öbi Rasowych i Drobnego Inwentarza (PZHGRiDI). W praktyce oznacza to, ┼╝e polscy hodowcy mog─ů pracowa─ç nad innymi odmianami barwnymi. Trwaj─ů intensywne prace nad stworzeniem barwy bia┼éej srebrzysto kuropatwianej i z┼éocisto szyjej.  

Rasa ta kocha wolno┼Ť─ç, zawsze chodzi swoimi drogami. Potrafi oddali─ç si─Ö od kurnik├│w na odleg┼éo┼Ť─ç ponad jednego kilometra i zawsze nieomylnie do nich wraca. Cz─Östo wybiera okoliczne drzewa, gdzie potrafi nocowa─ç nawet przy minusowych temperaturach bez ┼Ťlad├│w odmro┼╝e┼ä grzebienia. Wielokrotnie ze zdumieniem obserwowa┼éem jej wyj─ůtkow─ů zdolno┼Ť─ç przystosowania si─Ö do trudnych warunk├│w klimatycznych, jakie panuj─ů w Polsce. Ma natur─Ö pierwotn─ů i dzik─ů, bardzo trudno si─Ö oswaja i nie nadaje si─Ö na maskotki domownik├│w. Jest bardzo ┼╝ywotna i ruchliwa. Po┼é─ůczona z innymi kurami, nawet tymi uwa┼╝anymi za wojownicze i bojowe natychmiast obejmuje przyw├│dztwo. Dlatego te┼╝ nie zaleca si─Ö trzyma─ç zielonon├│┼╝ek razem z innymi rasami kur.

Potrafi si─Ö te┼╝ sama wy┼╝ywi─ç. Przez ca┼éy dzie┼ä niestrudzenie wyszukuje na okolicznych polach pokarmu, by wr├│ci─ç pod koniec dnia uzupe┼éni─ç tylko menu niewielk─ů ilo┼Ťci─ů ziarna. Zadowala si─Ö przys┼éowiowym byle czym. Jest tak┼╝e bardzo odporna na choroby. Po cz─Ö┼Ťci wynika to z faktu, ┼╝e nie przybywa w zasadzie zamkni─Ötych pomieszczeniach, gdzie du┼╝o ┼éatwiej o wybuch infekcji, ale te┼╝ z powodu uwarunkowa┼ä genetycznych. Odporno┼Ť─ç - jest to cecha kur pierwotnych. Zdecydowana przecie┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç wszystkich ras drobiu powsta┼éa w wyniku celowej i ┼Ťwiadomej dzia┼éalno┼Ťci cz┼éowieka. D┼éugie ogony, kt├│tkono┼╝no┼Ť─ç, du┼╝a masa cia┼éa, czy chocia┼╝by czub u kur nazywanych na ca┼éym ┼Ťwiecie polskimi (Polish, PolandÔÇÖs), a w zachodniej Europie i Niemczech paduaner to przecie┼╝ anomalie genetyczne i jak ka┼╝da modyfikacja genetyczna niesie za sob─ů okre┼Ťlone skutki, cho─çby zmniejszonej odporno┼Ťci na choroby. Kury pierwotne, takie jakie jeszcze 200 lat temu swobodnie biega┼éy po wielu europejskich podw├│rkach musia┼éy przystosowa─ç si─Ö w spos├│b naturalny do otaczaj─ůcego ┼Ťrodowiska, bo inaczej by po prostu nie przetrwa┼éy. Ubarwienie kuropatwiane pomaga┼éo tak┼╝e przetrwa─ç tej rasie kur w konfrontacji z drapie┼╝nikami. Pi─Öknie wybarwiony kolorowy kogut odci─ůga┼é uwag─Ö lis├│w i kun od szarej, ÔÇ×zlewaj─ůcej si─ÖÔÇŁ z otoczeniem, a przez to dobrze zamaskowanej kury, kt├│ra potrafi┼éa z jakiego┼Ť zakamarka starej stodo┼éy lub jakiego┼Ť krzaka wysiedzie─ç i wyprowadzi─ç na ┼Ťwiat czasami i kilkana┼Ťcie r├│wnie szarych pisklak├│w.

Z uwagi na powy┼╝sze cechy nie nadaje si─Ö zupe┼énie do chowu wielkostadnego i towarowego lecz do gospodarstw, kt├│re posiadaj─ů wolne wybiegi i dost─Öp do tzw. zielonego. W przypadku zamkni─Öcia na niewielkiej powierzchni lub w zamkni─Ötych kurnikach ÔÇ×jest nieszcz─Ö┼ŤliwaÔÇŁ. Jako ptak ┼╝ywotny, bardzo rychliwy musi mie─ç non stop zaj─Öcie i dlatego w warunkach zamkni─Ötych, nawet w du┼╝ych i przestronnych wolierach, cz─Östo dochodzi do pterofagii czyli wydziobywania pi├│r zw┼éaszcza w okolicach ogona. Doskonale sprawdza si─Ö w chowie drobno ÔÇô stadkowym, amatorskim. Dzi─Öki tym cechom ch├│w zielonon├│┼╝ek nie wymaga znacznych nak┼éad├│w finansowych. Jest dobr─ů ras─ů do wykorzystania w ma┼éych i ┼Ťrednich gospodarstwach rolnych, zw┼éaszcza na obszarach przyrodniczo cennych, stwarzaj─ůcych idealne warunki do otrzymywania wysokiej jako┼Ťci produkt├│w. Stadka zielonon├│┼╝ek o charakterystycznym, barwnym upierzeniu, utrzymywane w gospodarstwach ekologicznych i agroturystycznych, stanowi─ů dodatkow─ů atrakcj─Ö regionu.

Po bujnym rozwoju hodowli jeszcze do lat pi─Ö─çdziesi─ůtych ubieg┼éego wieku nast─ůpi┼é ogromny regres w hodowli zielonon├│┼╝ek g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na nieudane pr├│by hodowania jej w bez wybiegowych, wielkostadnych, pozbawionych naturalnej zieleni warunkach. Liczy┼éa si─Ö wtedy ekonomia, a co za tym idzie preferowano rasy kur znosz─ůce jak najwi─Öcej du┼╝ych jaj i szybko dojrzewaj─ůce, tak aby ÔÇ×koszt jednostkowyÔÇŁ wyprodukowania jednego kilograma mi─Ösa by┼é jak najni┼╝szy.  Inn─ů z przyczyn braku zainteresowania t─ů ras─ů by┼éa ÔÇťdyskryminacjaÔÇŁ w skupie ptak├│w o ciemnej barwie sk├│ry i skok├│w. Konsumenci preferowali mi─Öso o jasnej barwie. Obecnie mo┼╝na zauwa┼╝y─ç trendy odwrotne. Poszukiwane s─ů tuszki o ciemnej barwie, czyli takie, jakie w smaku i wygl─ůdzie przypominaj─ů dziczyzn─Ö. Nasta┼éa prawdziwa moda a nawet swoisty boom na produkty bez konserwant├│w, jak najmniej przetworzone i wyprodukowane w jak najbardziej naturalnych warunkach. Cz─Östo potrawy z zielonon├│┼╝ek s─ů rarytasem w wielu polskich restauracjach oraz tzw. ÔÇ×kuchniach domowychÔÇŁ serwowanych przez przedsi─Öbiorstwa agroturystyczne. Z tego wzgl─Ödu hodowla kur pierwotnych, takich jak zielonon├│┼╝ka ma w przysz┼éo┼Ťci wielkie perspektywy.

Szczeg├│lne w┼éa┼Ťciwo┼Ťci ÔÇ×zielonon├│┼╝kowychÔÇŁ produkt├│w potwierdzaj─ů badania naukowe. ┼╗├│┼étka jaj kur zielonon├│┼╝ek ┼╝ywione odpowiedni─ů pasz─ů cechuj─ů si─Ö bardzo dobrymi parametrami jako┼Ťci. W por├│wnaniu z innymi rasami kur wysoko towarowych, cechuje je intensywna ┼╝├│┼éta barwa, niski poziom cholesterolu w ┼╝├│┼étku (poni┼╝ej 12 mg/g), pod warunkiem odpowiedniego ┼╝ywienia oraz wysoki poziom korzystnego cholesterolu HDL (3,90 mg/g). Mi─Öso ma bardzo nisk─ů zawarto┼Ť─ç t┼éuszczu surowego. Ze wzgl─Ödu na te walory istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç wykorzystywania jaj i mi─Ösa do produkcji ┼╝ywno┼Ťci ÔÇŁmarkowejÔÇŁ, o wysokiej jako┼Ťci. Mi─Öso charakteryzuje si─Ö najwy┼╝szym pH15 - co jest bardzo korzystne z punktu widzenia konsumenta, wysokim poziomem bia┼éka og├│lnego, najni┼╝szym ot┼éuszczeniem tuszki.

Ma to swoje prze┼éo┼╝enie w ekonomii. Cena mi─Ösa zielonon├│┼╝ek jest dwukrotnie wy┼╝sza ni┼╝ mi─Ösa tzw. brojler├│w. Pomimo ogromnej poda┼╝y , jaka ma ostatnio miejsce mi─Öso to jest wci─ů┼╝ towarem bardzo poszukiwanym. Cena jednego ÔÇ×tradycyjnego jajkaÔÇŁ wynosi w Polsce w zale┼╝no┼Ťci od wagi od 0,30 do 0,40 z┼é (1 Euro = 4.00 z┼é), natomiast jajka zielonon├│┼╝ek osi─ůgaj─ů cen─Ö od 1,20 do 1,50 z┼é/szt. Osobi┼Ťcie widzia┼éem w jednym ze sklep├│w w miejscowo┼Ťci turystycznej nad morzem wystawion─ů cen─Ö 2,00 z┼é/szt.

Pod wzgl─Ödem hodowlanym zielonon├│┼╝ki nie stanowi─ů problemu. Przeci─Ötny kogut potrafi si─Ö zaopiekowa─ç 10 ÔÇô 12 partnerkami. W ┼╝ywieniu bardzo wa┼╝n─ů rol─Ö pe┼éni─ů zielonki. Nie wskazane jest wr─Öcz podawanie wysoko bia┼ékowej karmy. Niestety rasa ta przez fakt hodowli w zamkni─Ötych stadach zachowawczych prawie zatraci┼éa naturalne instynkty macierzy┼äskie. Obecnie jednak, gdy nast─Öpuje powr├│t do naturalnych warunk├│w chowu powoli odzyskuje swoje zatracone cechy. W moim stadzie mniej wi─Öcej 25% kurek ÔÇ×kwoczyÔÇŁ. Je┼╝eli ju┼╝ siadaj─ů na jajkach to bardzo cierpliwie je wysiaduj─ů a nast─Öpnie bardzo troskliwie wodz─ů piskl─Öta.

┼Ürednia nie┼Ťno┼Ť─ç zielonon├│┼╝ek okre┼Ťlana jest na 150-180 jaj o masie 55-58 g. Zielonon├│┼╝ka zaliczana jest do kur typu ┼Ťredniego. Masa cia┼éa kogut├│w wynosi od 2.0 do 2,5 kg, natomiast kur od 1.8 do 2 kg. Nie s─ů to wi─Öc tzw. kury towarowe i daleko im, cho─çby pod wzgl─Ödem nie┼Ťno┼Ťci do rekordzistek znosz─ůcych 300 i wi─Öcej jaj rocznie.

Opracował: Stanisław Roszkowski

 

Kaczka krajowa

Polish Heritage Duck

Kaczka krajowa jest rodzim─ů odmian─ů kaczki domowej utrzymywanej niegdy┼Ť licznie w chowie przydomowym na terenie ca┼éej Polski. Historyczne czasopisma i ksi─ů┼╝ki przeznaczone dla hodowc├│w drobiu nie zawieraj─ů jednak szczeg├│┼éowych opis├│w tych ptak├│w, podobnie jak i wielu innych odmian drobiu grzebi─ůcego i wodnego wyst─Öpuj─ůcych dawniej w kraju. Opisy rodzimych kaczek zawieraj─ů si─Ö jednak w charakterystykach zootechnicznych zawartych w profesjonalnych podr─Öcznikach drobiarstwa napisanych przez wybitnych autor├│w, takich jak Maurycy Trybulski, M. Saraszewski, prof. dr Jerzy Szuman, prof. dr hab. dr h.c. Adam Mazanowski, w kt├│rych ptaki te opisywane s─ů przewa┼╝nie pod nazw─ů kaczek krajowych, szarych krajowych, gospodarskich lub bezrasowych.

Nie b─Ödzie nadu┼╝yciem stwierdzenie, ┼╝e kaczka krajowa w wielu regionach Polski wygin─Ö┼éa ca┼ékowicie, a w innych pozosta┼éy szcz─ůtkowe populacje b─Öd─ůce ┼Ťwiadectwem hodowli tych kaczek na terenie ca┼éego kraju w przesz┼éo┼Ťci (woj. ┼é├│dzkie, ma┼éopolskie, ┼Ťwi─Ötokrzyskie, lubelskie, podkarpackie, warmi┼äsko-mazurskie). Odszukanie populacji kaczek krajowych by┼éo wi─Öc kluczowym zdaniem, kt├│re pozwoli┼éo na napisanie projektu wzorca kaczki krajowej w oparciu o analizy ptak├│w pochodz─ůcych z wielu gospodarstw i rejon├│w w kraju, oraz w taki spos├│b, aby mo┼╝liwie zminimalizowa─ç niebezpiecze┼ästwo w┼é─ůczania do hodowli miesza┼äc├│w towarowych (powsta┼éych na bazie kaczek ras pekin, rouen, orpington, khaki campbell oraz dworki) do tworzonych w przysz┼éo┼Ťci stad kaczek krajowych. W wzorcu szczeg├│lnie wa┼╝ne s─ů opisy dotycz─ůce sposobu noszenia tu┼éowia, szyi, kszta┼étu skrzyde┼é, obecno┼Ťci fa┼éd t┼éuszczowych oraz barwy upierzenia.

Wydaje si─Ö, i┼╝ jedn─ů z form zachowania dziedzictwa starych ras drobiu jest proces ich rejestracji w Polskim Zwi─ůzku Hodowc├│w Go┼é─Öbi Rasowych i Drobnego Inwentarza, jako ras ozdobnych, i w ten spos├│b zainteresowanie nimi szerszego grona hodowc├│w drobiu ozdobnego. W dniu 14 lutego 2009 roku Komisja Standaryzacyjna ds. Drobiu przy PZHGRiDI, w sk┼éadzie Wojciech Lewandowski, Medardy Pi─ůtek, Stanis┼éaw Roszkowski, Justyn Szwede, Jaros┼éaw Wartacz postanowi┼éa jednog┼éo┼Ťnie zastosowa─ç tak zwan─ů ÔÇ×szybk─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö rejestracyjn─ůÔÇŁ i uzna─ç kaczk─Ö krajow─ů za polsk─ů ras─Ö drobiu.

Kaczka krajowa charakteryzuje si─Ö cechami rasy lokalnej. Jej ch├│w i hodowla nie przysparzaj─ů bowiem problem├│w hodowlanych. Ptaki te s─ů odporne, doskonale przystosowane do niekorzystnych warunk├│w ┼Ťrodowiskowych, a ich odch├│w nie stwarza problem├│w. M┼éode ptaki rosn─ů bardzo szybko i wcze┼Ťnie si─Ö opierzaj─ů. Kaczki krajowe przy ka┼╝dej sposobno┼Ťci korzystaj─ů z k─ůpieli, nawet podczas siarczystych mroz├│w.

Do chowu kaczek krajowych mo┼╝na wykorzysta─ç istniej─ůce budynki, w niewielkim stopniu zaadaptowane na ich potrzeby. Istotne jest by by┼éy to pomieszczenia jasne, z dost─Öpem do ┼Ťwiat┼éa naturalnego, ewentualnie o┼Ťwietlane sztucznie. Kacznik musi mi─Ö─ç zapewnion─ů prawid┼éow─ů cyrkulacj─Ö powietrza. Wa┼╝nym jest zabezpieczenie budynku przed przeci─ůgami. W odchowalni jako ┼Ťci├│┼ék─Ö, mo┼╝na stosowa─ç sieczk─Ö ze s┼éomy z ro┼Ťlin zbo┼╝owych o d┼éugo┼Ťci od 5 do 10 cm. W pomieszczeniach w kt├│rych utrzymywane s─ů doros┼ée ptaki nale┼╝y stosowa─ç jako ┼Ťci├│┼ék─Ö nierozdrobnion─ů s┼éom─Ö, kt├│ra dodatkowo bardzo dobrze ch┼éonie wilgo─ç z odchod├│w. Dobrym materia┼éem ┼Ťci├│┼ékowym s─ů r├│wnie┼╝ rozdrobnione suche ┼éodygi i li┼Ťcie kukurydzy.

W ┼╝ywieniu zar├│wno m┼éodszych, jak i doros┼éych kaczek, mo┼╝na stosowa─ç pasze gospodarskie oraz przemys┼éowe. Z ro┼Ťlin zbo┼╝owych zaleca si─Ö wykorzystywa─ç ziarno i ┼Ťruty pszenicy, kukurydzy, oraz mieszanki og├│lnie dost─Öpne na rynku. Jako urozmaicenie diety warto stosowa─ç parowane ziemniaki zmieszane ze ┼Ťrut─ů zbo┼╝ow─ů, a w niewielkich ilo┼Ťciach moczony chleb oraz kiszonk─Ö z kukurydzy. Kaczki ch─Ötnie pobieraj─ů taki pokarm, lecz uprzednio musz─ů by─ç przyzwyczajone do jego przyjmowania.

M┼éode i doros┼ée kaczki krajowe przepadaj─ů za ┼╝erowaniem na u┼╝ytkach zielonych i wszelkiego rodzaju zbiornikach wodnych. Ch─Ötnie pobieraj─ů koniczyn─Ö bia┼é─ů, mniszek lekarski, krwawnik pospolity, wiechlin─Ö roczn─ů oraz rz─Ös─Ö wodn─ů. Z ro┼Ťlin warzywnych ch─Ötnie zjadaj─ů r├│wnie┼╝ m┼éode buraki ─çwik┼éowe i tart─ů marchew.

Dobrze od┼╝ywione kaczki krajowe z wiosennych l─Ög├│w rozpoczynaj─ů znoszenie jaj cz─Östo ju┼╝ w listopadzie. W okresie zimowym nie┼Ťno┼Ť─ç zazwyczaj zostaje przerwana i wznowiona na przedwio┼Ťniu (luty). Znoszenie jaj odbywa si─Ö codziennie, we wczesnych godzinach porannych. Optymalna proporcja p┼éci w stadkach rodzicielskich to jeden kaczor na trzy do czterech kaczek. Jednak nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e dla zachowania witalno┼Ťci stada wi─Öksza liczba samc├│w powinna by─ç przeznaczana do kojarze┼ä, osi─ůgana np. poprzez wymian─Ö kaczor├│w w stadkach podczas sezonu reprodukcyjnego. Do wyl─Ögu najlepiej nadaj─ů si─Ö jaja wiosenne, gdy┼╝ aktywno┼Ť─ç p┼éciowa kaczor├│w w okresie zimowym i letnim jest obni┼╝ona. Kaczki krajowe wykazuj─ů instynkt kwoczenia, ale zazwyczaj dopiero pod koniec okresu nie┼Ťno┼Ťci, oko┼éo maja ÔÇô czerwca. S─ů dobrymi nasiadkami (pod warunkiem, ┼╝e nie s─ů niepokojone w gnie┼║dzie przez kury, g─Ösi itp.) i troskliwymi wodzicielkami. Zar├│wno kaczki, jaki i kaczory posiadaj─ů szat─Ö godow─ů i spoczynkow─ů. Szat─Ö godow─ů ptaki m┼éode i doros┼ée przyjmuj─ů jesieni─ů. Szata spoczynkowa u samc├│w pojawia si─Ö oko┼éo czerwca, i s─ů one w├│wczas podobne do samic danej odmiany barwnej lecz nieco ciemniejsze. Kaczki przybieraj─ů szat─Ö spoczynkow─ů po zako┼äczeniu znoszenia jaj lub podczas wodzenia piskl─ůt. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e samce w szacie spoczynkowej s─ů niezdolne do reprodukcji. Kaczki krajowe s─ů stosunkowo p┼éochliwe i nieufne wzgl─Ödem obcych os├│b. Mimo to szybko si─Ö oswajaj─ů i aklimatyzuj─ů w nowych warunkach bytowych (w nowych hodowlach, na wystawach). Nie maj─ů sk┼éonno┼Ťci do agresji, w jednym stadzie mo┼╝na utrzymywa─ç wi─Öcej kaczor├│w. W por├│wnaniu do kaczek pekin s─ů bardzo ciche i dyskretne. Kaczory wydaj─ů g┼éos podobny do kaczor├│w krzy┼╝├│wki, kaczki natomiast odzywaj─ů si─Ö pojedynczym kwakni─Öciem i to raczej w sytuacji zagro┼╝enia.


Krzysztof Andres, Micha┼é Dudek, Mateusz Pluta 

Artyku┼é pochodzi ze strony: http://www.forum.woliera.com/

2 komentarzy

  • Mira

    Mieszkam w duzym miescie i nie mam nic wspolnego z hodowla kur, niestety, choc gdybym mogla hodowalabym te wszystkie wymienione okazy. (Dla jajek tylko!) Dziekuje witrynie i autorom za ten wyjatkowo interesujacy artykul i hodowcom ktorzy ocalili te piekne rasy od zapomnienia.
    Wegetarianka

    Mira ┼Ťroda, 22, marzec 2017 11:21 Link do komentarza
  • Karze┼éek Polski

    Pi─Ökne s─ů nasze polskie kury, sam hoduj─Ö karze┼éki polskie w r├│┼╝nych odmianach barwnych.

    Karze┼éek Polski pi─ůtek, 02, grudzie┼ä 2016 18:39 Link do komentarza

Skomentuj

Upewnij si─Ö, ┼╝e pola oznaczone wymagane gwiazdk─ů (*) zosta┼éy wype┼énione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Do┼é─ůcz do nas

      YTxyXYx