Strona wykorzystuje pliki cookies, je┼Ťli wyra┼╝asz zgod─Ö na u┼╝ywanie cookies, zostan─ů one zapisane w pami─Öci twojej przegl─ůdarki. W przypadku nie wyra┼╝enia zgody nie jeste┼Ťmy w stanie zagwarantowa─ç pe┼énej funkcjonalno┼Ťci strony!
Wydrukuj t─Ö stron─Ö

Planowanie przestrzenne jako metoda zarz─ůdzania ryzykiem powodziowym

logo programu

 Uzupe┼éniaj─ůce materia┼éy szkoleniowe

do spotkania szkoleniowego dla samorz─ůdu i mieszka┼äc├│w gminy Gorzyce organizowanego w ramach projektu ,,Przygotujmy si─Ö razem! Spo┼éeczne konsultacje zarz─ůdzania ryzykiem powodziowymÔÇŁ

Gorzyce, 5 listopada 2015

1. Udział obywateli w planowaniu przestrzennym

Udzia┼é obywateli w r├│┼╝nych procedurach i procesach decyzyjnych nazywany jest partycypacj─ů spo┼éeczn─ů. Partycypacja wi─ů┼╝e si─Ö nie tylko z mo┼╝liwo┼Ťci─ů wp┼éywania na decyzje dotycz─ůce spraw ca┼éej spo┼éeczno┼Ťci gminy czy so┼éectwa, ale tak┼╝e z odpowiedzialno┼Ťci─ů za przyj─Öte rozwi─ůzania. Procesami, kt├│re wi─ů┼╝─ů si─Ö z decydowaniem o sposobie zagospodarowania terenu i zasadach tego zagospodarowania, w kt├│rych mog─ů bra─ç udzia┼é wszyscy zainteresowani, s─ů procedury planistyczne. Gwarantuj─ů one mo┼╝liwo┼Ť─ç wypowiadania si─Ö mieszka┼äc├│w na temat projektu studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmuj─ůcego obszar fragmentu gminy.

┼Üwiadome uczestnictwo obywateli w procesie planowania przestrzennego jest spraw─ů niezmiernie istotn─ů, gdy┼╝ to mieszka┼äcy najlepiej znaj─ů sprawy i problemy wyst─Öpuj─ůce na ich terenie. Orientacja i zainteresowanie lokalnymi sprawami ma du┼╝e znaczenie przy podejmowaniu wa┼╝nych dla spo┼éeczno┼Ťci lokalnej decyzji oraz w du┼╝ym stopniu przeciwdzia┼éa powstawaniu lokalnych konflikt├│w. Mo┼╝liwo┼Ť─ç uczestniczenia wszystkich zainteresowanych w opracowaniu studium gminnego czy planu miejscowego, wynika z uprawnie┼ä jakie daje obywatelom ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2015, poz. 199 ÔÇô tekst jednol. z p├│┼║n. zm.). Nale┼╝y tylko z tego prawa korzysta─ç, co wymaga przygotowania i zapoznania si─Ö z przepisami w tej sprawie.

Udzia┼é w procedurze sporz─ůdzania Studium gminnego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest form─ů dialogu mi─Ödzy organami w┼éadzy a spo┼éeczno┼Ťci─ů lokaln─ů. A przede wszystkim daje mo┼╝liwo┼Ť─ç wszystkim zainteresowanym przedstawienia w┼éasnego punktu widzenia na temat sposobu zagospodarowania, u┼╝ytkowania czy przeznaczenia terenu obj─Ötego planem i studium gminnym. Wci─ů┼╝ jednak mieszka┼äcy rzadko korzystaj─ů z tego przywileju, gdy┼╝ gra o przestrze┼ä wymaga przygotowania - nie jest kr├│tka ani ┼éatwa.

Dialog w┼éadz lokalnych z mieszka┼äcami jest bardzo wa┼╝ny i wynika wprost z zapis├│w ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz─ůdzie gminnym (Dz.U. 2013, poz. 594 ÔÇô tekst jednol. z p├│┼║n. zm.), kt├│re m├│wi─ů, ┼╝e w┼éadz─Ö w gminie sprawuj─ů sami mieszka┼äcy bezpo┼Ťrednio lub po┼Ťrednio poprzez wybranych spo┼Ťr├│d siebie przedstawicieli.

 

2. Planowanie przestrzenne a bezpieczeństwo powodziowe

Planowanie przestrzenne decyduje o przysz┼éym wizerunku gminy, o komforcie ┼╝ycia, o turystycznych mo┼╝liwo┼Ťciach i rozwoju infrastruktury drogowej, wodoci─ůgach i lokalizacji innych wa┼╝nych dla mieszka┼äc├│w inwestycji. Dlatego udzia┼é mieszka┼äc├│w w tym pracach nad ustaleniami plan├│w miejscowych i studi├│w gminnych jest niezb─Ödny.

Jednak, rzadko zdarza si─Ö, aby mieszka┼äcy miejscowo┼Ťci dotkni─Ötej powodzi─ů w 2010 roku znali plan zagospodarowania przestrzennego lub studium gminne i wiedzieli, jakie ustalenia wynikaj─ů z tych dokument├│w dla ochrony przed powodzi─ů czy dla zagospodarowania teren├│w zagro┼╝onych powodzi─ů w jego gminie. Na og├│┼é plan miejscowy i studium gminne kojarz─ů si─Ö ze specjalistycznymi opracowaniami, kt├│re sporz─ůdzaj─ů w┼éadze gminy, aby pod presj─ů inwestor├│w i w┼éa┼Ťcicieli nieruchomo┼Ťci zabudowa─ç wszystko, co si─Ö da. Zdarza si─Ö te┼╝, ┼╝e mieszka┼äcy dowiaduj─ů si─Ö przypadkowo o trwaj─ůcych pracach nad nowym dokumentem, ale nie wiedz─ů jak mog─ů si─Ö w┼é─ůczy─ç w jego opracowanie lub jak wyrazi─ç swoj─ů opini─Ö na jego temat.

W przypadku teren├│w zagro┼╝onych powodzi─ů mo┼╝e to by─ç gra decyduj─ůca o by─ç, albo nie by─ç ludzi mieszkaj─ůcych na tych terenach i ich dobytku. Dlatego ustalenia, kt├│re zostan─ů zapisane najpierw w studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy, a potem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego so┼éectwa, wsi lub innego fragmentu gminy, zdecyduj─ů na d┼éugie lata o tym, w jaki spos├│b w┼éa┼Ťciciel nieruchomo┼Ťci b─Ödzie m├│g┼é ni─ů dysponowa─ç, co b─Ödzie m├│g┼é zrobi─ç, a czego mu si─Ö zabrania na jego terenie.

W┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e planowanie przestrzenne ma tak du┼╝─ů rang─Ö w kszta┼étowaniu przestrzeni i ustalaniu zasad rozwoju gminy.

 

3. Zagro┼╝enie powodzi─ů w dokumentach planistycznych

W maju 2015r. Prezes Krajowego Zarz─ůdu Gospodarki Wodnej przekaza┼é gminom mapy zagro┼╝enia powodziowego (MZP) i mapy ryzyka powodziowego (MRP). Granice obszar├│w oznaczone na tych mapach  uwzgl─Ödni─ç nale┼╝y we wszystkich dokumentach planistycznych, czyli w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, planie zagospodarowania przestrzennego wojew├│dztwa, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy.

Na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmuj─ůcego tereny nadrzeczne (lub nadmorskie) musi by─ç oznaczony obszar szczeg├│lnego zagro┼╝enia powodzi─ů. Natomiast w ustaleniach planu ÔÇô zgodnie z Prawem wodnym, powinny zosta─ç zapisane zakazy obowi─ůzuj─ůce na tym terenie:

Prawo wodne, art. 88 l m├│wi, ┼╝e:

Na obszarach szczeg├│lnego zagro┼╝enia powodzi─ů zabrania si─Ö wykonywania rob├│t oraz czynno┼Ťci utrudniaj─ůcych ochron─Ö przed powodzi─ů lub zwi─Ökszaj─ůcych zagro┼╝enie powodziowe, w tym:

1) wykonywania urz─ůdze┼ä wodnych oraz budowy innych obiekt├│w budowlanych, z wyj─ůtkiem dr├│g rowerowych;

2) sadzenia drzew lub krzew├│w, z wyj─ůtkiem plantacji wiklinowych na potrzeby regulacji w├│d oraz ro┼Ťlinno┼Ťci stanowi─ůcej element zabudowy biologicznej dolin rzecznych lub s┼éu┼╝─ůcej do wzmacniania brzeg├│w, obwa┼éowa┼ä lub odsypisk;

3) zmiany ukszta┼étowania terenu, sk┼éadowania materia┼é├│w oraz wykonywania innych rob├│t, z wyj─ůtkiem rob├│t zwi─ůzanych z regulacj─ů lub utrzymywaniem w├│d oraz brzegu morskiego, budow─ů, przebudow─ů lub remontem drogi rowerowej, a tak┼╝e utrzymywaniem, odbudow─ů, rozbudow─ů lub przebudow─ů wa┼é├│w przeciwpowodziowych wraz z obiektami zwi─ůzanymi z nimi funkcjonalnie oraz czynno┼Ťci zwi─ůzanych z wyznaczaniem szlaku turystycznego pieszego lub rowerowego.

Poza tym zgodnie z art. 40 ust.1 prawa wodnego, na obszarach szczeg├│lnego zagro┼╝enia powodzi─ů zabrania si─Ö:

4) lokalizowania nowych przedsi─Öwzi─Ö─ç mog─ůcych znacz─ůco oddzia┼éywa─ç na ┼Ťrodowisko, gromadzenia ┼Ťciek├│w, odchod├│w zwierz─Öcych, ┼Ťrodk├│w chemicznych, a tak┼╝e innych materia┼é├│w, kt├│re mog─ů zanieczy┼Ťci─ç wody, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpad├│w, w tym w szczeg├│lno┼Ťci ich sk┼éadowania.

Do obszar├│w szczeg├│lnego zagro┼╝enia powodzi─ů zalicza si─Ö (zgodnie z art. 9 ust. 1 Prawa wodnego) m.in.:

1. obszary, na kt├│rych prawdopodobie┼ästwo wyst─ůpienia powodzi jest ┼Ťrednie i wynosi raz na 100 lat,

2. obszary, na kt├│rych prawdopodobie┼ästwo wyst─ůpienia powodzi jest wysokie i wynosi raz na 10 lat,

3. obszary mi─Ödzy lini─ů brzegu a wa┼éem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w kt├│ry wbudowano tras─Ö wa┼éu przeciwpowodziowego, a tak┼╝e wyspy i przymuliska, o kt├│rych mowa w art. 18, stanowi─ůce dzia┼éki ewidencyjne,

 

Informacje o tym czy teren po┼éo┼╝ony jest w zasi─Ögu obszaru szczeg├│lnego zagro┼╝enia powodzi─ů oraz co mo┼╝na, a co jest zabronione na tym terenie w zwi─ůzku z jego po┼éo┼╝eniem, powinno znajdowa─ç si─Ö na rysunku oraz w tek┼Ťcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Ka┼╝dy nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi zawiera─ç powy┼╝sze ustalenia, natomiast wszystkie stare (obowi─ůzuj─ůce) plany powinny zosta─ç zmienione w ci─ůgu 30 miesi─Öcy od dnia przekazania gminie map zagro┼╝enia i map ryzyka powodziowego.

 

4. Jak si─Ö w┼é─ůczy─ç w przygotowanie planu miejscowego i studium gminnego?

Czynny udzia┼é mieszka┼äc├│w w procesie planowania przestrzennego dotyczy obu najwa┼╝niejszych dla polityki przestrzennej gminy dokument├│w: studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania. Udzia┼é spo┼éecze┼ästwa lokalnego w procedurze sporz─ůdzania i uchwalania studium jest bardzo wa┼╝ny, gdy┼╝ studium obejmuje obszar ca┼éej gminy, a plany miejscowe musz─ů by─ç zgodne z tym dokumentem, a to powoduje, ┼╝e po┼Ťrednio oddzia┼éuje on na sytuacj─Ö prawn─ů w┼éa┼Ťcicieli nieruchomo┼Ťci.

Czynny udzia┼é spo┼éeczno┼Ťci w procesie kszta┼étowania ┼éadu przestrzennego gwarantuje ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy tej ustawy ka┼╝dy obywatel mo┼╝e:

  1. Z┼éo┼╝y─ç wnioski do projektu studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy, a tak┼╝e z┼éo┼╝y─ç wnioski do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu gminy. We wniosku mo┼╝na okre┼Ťli─ç swoje preferencje dotycz─ůce przeznaczenia teren├│w ÔÇô np. wskaza─ç nieruchomo┼Ťci, kt├│re powinny by─ç przeznaczone na us┼éugi o┼Ťwiaty, urz─ůdzenia sportowe lub publiczne tereny zieleni (park).

  2. Zapozna─ç si─Ö z rysunkami i tekstem projektu studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy / miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ze strategiczn─ů ocen─ů oddzia┼éywania na ┼Ťrodowisko do studium / miejscowego planu w czasie wy┼éo┼╝enia projektu studium / planu miejscowego do publicznego wgl─ůdu. Termin i miejsce wy┼éo┼╝enia dokumentu podawane s─ů do publicznej wiadomo┼Ťci. W czasie wy┼éo┼╝enia mo┼╝na uzyska─ç wi─Öcej informacji na temat tre┼Ťci dokument├│w od dy┼╝uruj─ůcych fachowc├│w.

  3. Wzi─ů─ç udzia┼é w dyskusji publicznej nad rozwi─ůzaniami przyj─Ötymi w projekcie studium i w dyskusji nad rozwi─ůzaniami proponowanymi w projekcie miejscowego planu. Dyskusj─Ö publiczn─ů organizuje w├│jt/burmistrz i jej termin oraz miejsce podaje do publicznej wiadomo┼Ťci.

  4. Z┼éo┼╝y─ç uwagi do wy┼éo┼╝onego projektu studium gminnego/miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Swoje uwagi mo┼╝e z┼éo┼╝y─ç ka┼╝dy obywatel w wyznaczonym terminie. Uwagi mog─ů odnosi─ç si─Ö do proponowanego przeznaczenia teren├│w, wska┼║nik├│w, przebiegu dr├│g lub innych spraw obj─Ötych ustaleniami studium/planu ÔÇô np. dopuszczenia zabudowy na terenach zalewowych.

 

Wnioski oraz uwagi z┼éo┼╝one przez mieszka┼äc├│w do studium/planu miejscowego s─ů rozpatrywane przez w├│jta/burmistrza gminy. Natomiast list─Ö nieuwzgl─Ödnionych uwag wniesionych do wy┼éo┼╝onego dokumentu wraz z uzasadnieniem ich nieuwzgl─Ödnienia podaje si─Ö do publicznej wiadomo┼Ťci.

W ramach realizacji na terenie gminy Wilk├│w projektu ,,Przygotujmy si─Ö razem! Spo┼éeczne konsultacje zarz─ůdzania ryzykiem powodziowymÔÇŁ wszystkie opisane wy┼╝ej elementy procedury udzia┼éu spo┼éecznego w planowaniu przestrzennym zosta┼éy om├│wione i zilustrowane licznymi przyk┼éadami podczas dwudniowych warsztat├│w, w kt├│rych wzi─Öli udzia┼é uczestnicy projektu -Wolontariusze Konsultacji Powodziowych.

Mieli oni mo┼╝liwo┼Ť─ç przyjrzenia si─Ö r├│┼╝nym dokumentom i odnalezienia zwi─ůzk├│w ┼é─ůcz─ůcych planowanie przestrzenne z zagro┼╝eniem i ryzykiem powodziowym. Okazja ku temu by┼éa wyj─ůtkowa, gdy┼╝ zaj─Öcia prowadzone by┼éy przez specjalist├│w (urbanist├│w i ekofizjograf├│w) w oparciu o autentyczne dokumenty: tekst i rysunek Studium uwarunkowa┼ä i kierunk├│w zagospodarowania przestrzennego gminy Wilk├│w oraz mapy zagro┼╝enia i mapy ryzyka powodziowego sporz─ůdzone dla gminy Wilk├│w.

Wykorzystano tak┼╝e r├│┼╝ne wzory obwieszcze┼ä, og┼éosze┼ä, zarz─ůdze┼ä i uchwa┼é. A wszystko po to, aby uczestnicy wiedzieli, jakie s─ů procedury obowi─ůzuj─ůce podczas sporz─ůdzania i uchwalania studium gminnego i planu miejscowego. Ale przede wszystkim, aby poznali dokumenty planistyczne, kt├│re sporz─ůdza gmina i na podstawie kt├│rych mog─ů by─ç wydawane pozwolenia na budow─Ö.

Zdobyta wiedza na ten temat pozwoli┼éa przygotowa─ç Wolontariuszy Konsultacji Powodziowych do udzia┼éu w procedurze przygotowania studium gminnego, kt├│re okre┼Ťla polityk─Ö przestrzenn─ů gminy. Dlatego uczestnicy projektu otrzymali niezb─Ödn─ů wiedz─Ö o tym, czym jest i czemu s┼éu┼╝y planowanie przestrzenne oraz jak wa┼╝n─ů pe┼éni ono funkcj─Ö w zarz─ůdzaniu ryzykiem powodziowym.

Trzeba r├│wnie┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e gmina Wilk├│w - po┼éo┼╝ona w wojew├│dztwie lubelskim, ponios┼éa wielkie straty, a jej mieszka┼äcy bardzo ucierpieli na skutek powodzi w 2010 roku. Dlatego tak wa┼╝ne jest u┼Ťwiadomienie mieszka┼äcom teren├│w le┼╝─ůcych w pobli┼╝u du┼╝ych rzek, ┼╝e wzrost zagro┼╝enia powodziowego i wielko┼Ť─ç strat powodziowych, obok przyczyn naturalnych, wynika m.in. z wkraczania cz┼éowieka na zalewowe obszary dolin rzecznych. Wi─Öc bardzo wa┼╝nym zadaniem jest u┼Ťwiadomienie osobom zamieszkuj─ůcym tereny zagro┼╝one powodzi─ů, jakie dzia┼éania mog─ů powodowa─ç zwi─Ökszenie zagro┼╝enia i ryzyka powodziowego, a jakie to zagro┼╝enie i ryzyko ograniczaj─ů.

Inn─ů form─ů interesuj─ůcych zaj─Ö─ç by┼é spacer badawczy, kt├│ry dotyczy┼é przede wszystkim teren├│w, gdzie obowi─ůzuj─ů dokumenty planistyczne (studium gminne i plan miejscowy) i kt├│re powinny si─Ö znale┼║─ç w planie zarz─ůdzania ryzykiem powodziowym.

W czasie zaj─Ö─ç w terenie mowa by┼éa o do┼Ťwiadczeniach mieszka┼äc├│w gminy Wilk├│w z czasu powodzi w 2010 roku, kt├│rej skutki jeszcze d┼éugo b─Öd─ů pami─Öta─ç i odczuwa─ç. Ich relacje i spostrze┼╝enia dowodz─ů, ┼╝e dotychczasowe praktyki ochrony przeciwpowodziowej, bazuj─ůce g┼é├│wnie na wykorzystaniu mo┼╝liwo┼Ťci technicznych i finansowych, koncentruj─ůce si─Ö na umacnianiu wa┼é├│w przeciwpowodziowych, nie s─ů w stanie doprowadzi─ç do pe┼énej ochrony w tym zakresie.

Dlatego wi─ů┼╝─ů swoje nadzieje ze skutecznym zarz─ůdzaniem ryzykiem powodziowym w r├│┼╝nej formie ÔÇô m.in. poprzez zapisy w planach miejscowych i studiach gminnych, a nie jak do tej pory z nier├│wn─ů walk─ů z powodzi─ů i jej skutkami.

Forma przeprowadzonych zaj─Ö─ç, polegaj─ůca na przekazaniu praktycznej wiedzy z zakresu planowania przestrzennego podczas warsztat├│w interaktywnych z wieloma zadaniami pozwalaj─ůcymi wykorzysta─ç zdobyt─ů wiedz─Ö oraz spacer badawczy w terenie, da┼éy uczestnikom mo┼╝liwo┼Ť─ç oceny skuteczno┼Ťci dotychczasowych metod przeciwdzia┼éania skutkom powodzi i przedstawienia zestawu w┼éasnych propozycji takich dzia┼éa┼ä, kt├│re powinny znale┼║─ç si─Ö w planie zarz─ůdzania ryzykiem powodziowym.

Natomiast jednym z cel├│w prowadz─ůcych zaj─Öcia by┼éo wyt┼éumaczenie uczestnikom warsztat├│w, ┼╝e odpowiedzialne planowanie zagospodarowania dolin rzecznych, w kt├│rym uwzgl─Ödnia si─Ö zar├│wno obszary, gdzie nadmiar wody mo┼╝e si─Ö swobodnie rozla─ç, jak i te, gdzie wod─Ö nale┼╝y ujarzmi─ç, to jeden z najbardziej skutecznych sposob├│w przyczyniaj─ůcych si─Ö do minimalizowania negatywnych skutk├│w powodzi.

Drugim celem warsztat├│w szkoleniowych prowadzonych w ramach projektu ,,Przygotujmy si─Ö razem! Spo┼éeczne konsultacje zarz─ůdzania ryzykiem powodziowymÔÇŁ by┼éo u┼Ťwiadomienie uczestnikom, ┼╝e to ich udzia┼é w tworzeniu dokument├│w planistycznych na poziomie lokalnym oraz udzia┼é w procesie kszta┼étowania ┼éadu przestrzennego, a przede wszystkim w ustalaniu zasad zagospodarowania teren├│w zagro┼╝onych powodzi─ů, ma pierwszorz─Ödne znaczenie dla ca┼éego katalogu dzia┼éa┼ä okre┼Ťlonych w planie zarz─ůdzania ryzykiem powodziowym.

Opracowała: Jolanta Pawlak (urbanista, ekofizjograf)

logo programu

Projekt dofinansowany z dotacji przyznanej w ramach programu Obywatele dla Demokracji (http://www.ngofund.org.pl/), prowadzonego przez Fundacj─Ö im. Stefana Batorego we wsp├│┼épracy z Polsk─ů Fundacj─ů Dzieci i M┼éodzie┼╝y, finansowanego ze ┼Ťrodk├│w Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (tzw. Funduszy EOG).

 

UWAGA - AKTUALIZACJA USTAWY PRAWO WODNE Z DNIA 16 GRUDNIA 2015R.

ZOBACZ: Ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy ÔÇô Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy ÔÇô Prawo wodne oraz niekt├│rych innych ustaw

Najnowsze