Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Ustawa o praniu „brudnych pieniędzy”. Sprawdź, czy dotyczy Twojej firmy, organizacji, instytucji

13 lipca 2018 r. weszła w życie nowa Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu[1]. Zrównała ona stowarzyszenia i fundacje pod względem zobowiązań przewidzianych przez ustawodawcę. To dobry moment, aby odświeżyć i uporządkować wiedzę o obowiązkach organizacji pozarządowych wynikających z tej ustawy. Tym bardziej, że niestosowanie przepisów zagrożone jest bardzo wysokimi sankcjami. Poniżej kompendium.

***

Cel Ustawy

Celem regulacji jest zwiększenie efektywności krajowego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu. Ustawa dostosowuje polskie prawo do dyrektyw unijnych i zastąpiła analogiczną ustawę, pochodzącą z 2000 roku[2].

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nakłada na szereg podmiotów obowiązki podejmowania określonych działań. Celem obowiązków, a w konsekwencji działań jest przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu wartości majątkowych, pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł.

Wybrane definicje/pojęcia występujące w Ustawie

Instytucje obowiązane

Instytucje obowiązane to instytucje zobowiązane do przestrzegania zapisów Ustawy.

Wartości majątkowe – prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, środki płatnicze, instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, inne papiery wartościowe, wartości dewizowe (np. dolary, euro) oraz waluty wirtualne.

Przeprowadzanie transakcji – czynność prawna lub faktyczna, na podstawie której dokonuje się przeniesienia własności lub posiadania wartości majątkowych, lub czynność prawną lub faktyczną dokonywaną w celu przeniesienia własności lub posiadania wartości majątkowych.

Klient – każda osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której instytucja obowiązana świadczy usługi lub dla której wykonuje czynności wchodzące w zakres prowadzonej przez nią działalności zawodowej. W przypadku umowy ubezpieczenia przez klienta instytucji obowiązanej rozumie się ubezpieczającego.

Pranie pieniędzy – czyn określony w art. 299 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

Pranie brudnych pieniędzy polega na wprowadzaniu do legalnego obrotu środków, które zostały uzyskane za pomocą przestępstwa. Mienie, stanowiące korzyść majątkową, może pochodzić z jakiegokolwiek czynu zabronionego określonego w Kodeksie karnym. Ponadto przyjmuje się, że obejmuje ono również przestępstwa skarbowe.

Finansowanie terroryzmu – czyn określony w art. 165a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204 oraz z 2018 r. poz. 20, 305 i 663).

Jako finansowanie terroryzmu rozumie się gromadzenie, przekazywanie lub oferowanie środków płatniczych, instrumentów finansowych, papierów wartościowych, wartości dewizowych, praw majątkowych lub prawa do innych rzeczy ruchomych lub nieruchomości w celu sfinansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym albo udostępnienia ich zorganizowanej grupie lub związkowi mającym na celu popełnienie takiego przestępstwa lub osobie biorącej udział w takiej grupie lub związku.

Organizacje pozarządowe, jako instytucje obowiązane

Instytucje obowiązane - katalog

Ustawa przewiduje nadanie statusu instytucji obowiązanych różnym kategoriom podmiotów, takim jak banki, instytucje pożyczkowe, firmy inwestycyjne, zagraniczne osoby prawne prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność maklerską, spółki prowadzące rynek regulowany, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi, w zakresie transakcji finansowych także notariusze, adwokaci, radcowie prawni, prawnicy zagraniczni, doradcy podatkowi, przedsiębiorcy, instytucje pożyczkowe, a także fundacje i stowarzyszenia.

Status organizacji obowiązanej Ustawa nadaje także podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług w zakresie wymiany walut wirtualnych.

Ustawa wprowadza zarazem pierwszą w systemie polskiego prawa definicję waluty wirtualnej. W myśl ustawy walutą wirtualną jest "cyfrowe odwzorowanie wartości", które "jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione, albo może być przedmiotem handlu elektronicznego".

Zasadniczo Ustawa dotyczy przede wszystkim tych podmiotów, które bezpośrednio przeprowadzają transakcje.

Włącza ona jednak do katalogu instytucji obowiązanych także takie podmioty, które mogą przyjmować dyspozycje lub zlecenia do przeprowadzania transakcji, uczestniczyć w ich przygotowaniu, lub mieć wiedzę o przeprowadzanych transakcjach. Do tej grupy instytucji obowiązanych należą organizacje pozarządowe.

Zgodnie z Ustawą do instytucji obowiązanych zalicza się takie organizacje pozarządowe, jak:

  • fundacje ustanowione na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2016 r. poz. 40, z 2017 r. poz. 1909 oraz z 2018 r. poz. 723) w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane;
  • stowarzyszenia posiadające osobowość prawną, utworzone na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r. poz. 210 oraz z 2018 r. poz. 723), w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Obowiązki organizacji pozarządowych jako instytucji obowiązanych

Ustawa przewiduje liczne obowiązki instytucji obowiązanych związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i zapobieganiu terroryzmowi. Począwszy od obowiązku rozpoznania ryzyka prania pieniędzy, stosowania środków bezpieczeństwa finansowego (jak np. weryfikacja tożsamości klientów), posiadania wewnętrznych procedur w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, aż po obowiązek przeszkolenia pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy. Wśród obowiązków wprowadzonych przez nową ustawę należy wymienić konieczność wprowadzenia procedur zapewniających anonimowość osobom zgłaszającym rzeczywiste bądź potencjalne naruszenia przepisów ustawy.

Zupełnie nowym obowiązkiem jest obowiązek przygotowania procedur w zakresie whistleblowingu. Ustawa stanowi, iż instytucje zobowiązane, więc także NGO, muszą opracować procedury zgłaszania przez pracowników oraz inne osoby rzeczywistych oraz potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Procedury te muszą zapewniać osobom zgłaszającym anonimowość.

 
Uwaga: Wszystkie działania powinny być podejmowane proporcjonalne do charakteru i wielkości instytucji obowiązanej.

 

Dotychczasowa ustawa wśród instytucji zobowiązanych do stosowania zawartych w niej procedur wymieniała wszystkie fundacje oraz tylko te stowarzyszenia, które przyjmowały płatności w gotówce o wartości równej lub większej niż 15 tys. EUR (w drodze jednej bądź kilku powiązanych ze sobą operacji). Nowe prawo likwiduje to zróżnicowanie, obligując do stosowania ustawy tylko te fundacje i stowarzyszenia, które przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 tys. EUR.

Zapis ten oznaczać może w praktyce, że większość fundacji zostanie wyłączona spod obowiązków przewidzianych Ustawą. Należy przy tym podkreślić, że organizacje pozarządowe, które nie są zobowiązane do stosowania nowego prawa, powinny umieścić w swoich dokumentach wewnętrznych (np. w statucie lub polityce rachunkowości) zapisy, z których wynikałoby jednoznacznie, czy organizacja jest, czy nie jest instytucją obowiązaną.

Gdzie szukać informacji?

Jako organy administracji rządowej właściwe w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu dokument wymienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz Generalnego Inspektora Informacji Finansowej – do tych organów powinny zgłaszać się organizacje pozarządowe, mające wątpliwości związane ze stosowaniem ustawy.

Informacje dotyczące przepisów Ustawy dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Finansów: www.mf.gov.pl .

Opracowała: Iwona Raszeja-Ossowska

Źródło:

-        https://www.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/giif/aktualnosci/-/asset_publisher/SVp7/content/informacja-dotyczaca-wejscia-w-zycie-ustawy-z-dnia-1-marca-2018-r-o-przeciwdzialaniu-praniu-pieniedzy-oraz-finansowaniu-terroryzmu-dz-u-poz-723-i-1075/, dostęp: 01.08.2018 r.

-        http://poradnik.ngo.pl/wiadomosc/2184346.html, dostęp: 01.08.2018 r.

-        Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2018 r. poz. 723).

Tekst ma charakter informacyjno-edukacyjny. Nie jest opinią prawną.

 


[1] Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2018 r. poz. 723).

[2] Ustawa ma na celu dostosowanie polskich norm do przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 oraz znowelizowanych zaleceń FATF.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Dołącz do nas

      YTxyXYx