Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Ocalić od zapomnienia - program „Mistrz tradycji” na Podlasiu Nadbużańskim

Nadbużański Uniwersytet Ludowy jest organizacją pozarządową zarejestrowaną w 2013 roku. Zlokalizowany jest w miejscowości Husinka, na obszarze Południowego Podlasia.

Jednym z kluczowych kierunków działalności Uniwersytetu jest kultywowanie, rozwijanie i promowanie dziedzictwa kulturowego regionu. Dotyczy to zasobów dziedzictwa materialnego i niematerialnego. Działania praktyczne polegają na realizacji projektów szkoleniowych w zakresie rzemiosła artystycznego i rękodzieła oraz nauce tzw. dawnych zawodów powracających skutecznie w dzisiejszych czasach, jako oryginalne i deficytowe.

1
Siedziba Nadbużańskiego Uniwersytetu Ludowego.

Jednym z działań było przygotowanie i złożenie w 2016 roku do Narodowego Instytutu Kultury, dokumentacji dotyczącej umiejętności tkania perebora[1], celem wpisania na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego prowadzoną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przy współpracy z Narodowym Instytutem Kultury.

Lista jest rezultatem ratyfikowania przez Polskę Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 r., która nakłada na państwa-strony obowiązek inwentaryzacji przejawów tego dziedzictwa znajdujących się na ich terytoriach zgodnie z zaleceniami i standardami Konwencji. Lista ma charakter informacyjny i zawiera opis zamieszczonych na niej zjawisk, ich rys historyczny, informacje o miejscu występowania, znaczeniu dla praktykujących je społeczności, a także materiały fotograficzne.

3
Nadbużańskie perebory.

Wpisanie perebora na listę krajową wiązało się następnie ze złożeniem wniosku do MKiDN o wsparcie finansowe dwóch projektów, związanych z nauką, dokumentowaniem i upowszechnieniem procesu tkania pereborów jedno i dwustronnych w ramach programu „Mistrz tradycji”, którego celem jest wspieranie procesu transmisji międzypokoleniowej w obrębie danej wspólnoty kulturowej, przejawiającego się w bezpośrednim międzyludzkim przekazie wiedzy, umiejętności i funkcji.

4
Mistrzyni tkactwa Zofia Jówko przy krosnach.

Projekty po uzyskaniu dofinansowania, w rocznym okresie realizacji, pozwoliły na wykształcenie uczniów przedstawicieli młodszego pokolenia – następców zaawansowanych wiekowo mistrzów,. Uczniowie ci są dzisiaj spadkobiercami unikalnej wiedzy związanej z technikami tkania pereborów oraz wzornictwem charakterystycznym dla Podlasia Nadbużańskiego.

 

5
Młode adeptki tkactwa podczas pracy z instruktorką.

12 grudnia 2017 roku odbył się pokaz tkania pereborów przez podlaskich mistrzów tkactwa, kończący dwunastomiesięczną edukację następców w ramach projektu „Mistrz tradycji”. Wśród grupy osób przybyłych na to wydarzenie, znajdowali się uczniowie szkoły podstawowej w Woskrzenicach Dużych, których widoczne zainteresowanie technikami tkania pereborów wskazuje na potencjalnych sukcesorów dzisiejszych, nielicznych mistrzów.

Tekst i zdjęcia: Romuald Domański

 


[1] Perebor-ornament tkacki wykonany techniką wybierania, tworzący wzorzyste pasy, w którym partie deseniowe tkane są jednocześnie z gładkim płótnem, co nadaje im wypukły charakter. Technika ta nie jest wykorzystywana na całości lnianej tkaniny, a jedynie w pojawiającym się pasowo ornamencie. Perebory zdobiły obrusy, koszule, spódnice, ręczniki – były tkane razem z płótnem na określoną rzecz. Nazwa „perebor”, nawiązuje do przebierania nici osnowy płaską deseczką. Mozolną czynność trzeba powtarzać raz po raz. Technika ta jest wyjątkowo czasochłonna i trudna, dlatego perebory traktowano jako coś wyjątkowo cennego https://pl.wikipedia.org/wiki/Perebory.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Dołącz do nas

      YTxyXYx