Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

RPO przedstawił w Sejmie informację o stanie przestrzegania praw obywatelskich w 2018 r.

W swoim wystąpieniu w Sejmie RP Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar podkreślił, ze mimo, że termin złożenia tegorocznej informacji wypadł w przededniu wyborów, to nie chce uczestniczyć w kampanii politycznej, ani w przedwyborczej grze.

- Dla mnie liczy się tylko to, jak są chronione i realizowane prawa człowieka oraz prawa i wolności obywatelskie – mówił Rzecznik.

Rzecznik wskazał najważniejsze i najpilniejsze problemy związane z ochroną praw człowieka – w tym 15 konkretnych kwestii i 5 problemów systemowych.

W odniesieniu do sytuacji osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów – powiedział, że jest wiele jeszcze do zrobienia jeśli chodzi o reformę systemu orzecznictwa w sprawie niepełnosprawności, czy zniesienie ubezwłasnowolnienia.

Rzecznik przypomniał również o tym, że do dzisiaj nie został wykonany wyrok Trybunału Konstytucyjnego sprzed 5 lat w sprawie opiekunów osób z niepełnosprawnościami (ustawa uzależnia wysokość wsparcia dla opiekuna od tego, czy niepełnosprawność podopiecznego została stwierdzona w dzieciństwie, czy już w wieku dorosłym – wtedy jest dużo niższe, dotyka to ogromnie opiekunów starszych osób).

- Prawo opiekunów do wyższego świadczenia potwierdza ugruntowane orzecznictwo, a opiekunowie wciąż są zmuszeni dochodzić swych praw – mówił Rzecznik.

Nadmienił również o zeszłorocznym apelu Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami w sprawie realizacji procesu deinstytucjonalizacji opieki nad osobami z niepełnosprawnościami, w której to kwestii dwukrotnie, bezskutecznie apelował do rządu.

Mówił również o skargach rodziców uczniów z niepełnosprawnościami na dramatyczne warunki nauki ich dzieci, z których wynika, że idea edukacji włączającej nie jest w praktyce realizowana.

Rzecznik odniósł się do problemu stosowania przemocy na posterunkach policji.
- Zależy mi na zmianach systemowych, w szczególności zagwarantowaniu rzeczywistego dostępu do pomocy prawnej zaraz po zatrzymaniu. Nie ma także precyzyjnej definicji tortur w Kodeksie Karnym, w efekcie czego stosowanie tortur traktowane jest często jedynie jako przekroczenie uprawnień. Ponadto nagrywanie interwencji nie jest systemowo wprowadzone w całym kraju – mówił Rzecznik.

Kolejną kwestią, którą poruszył Rzecznik w swoim wystąpieniu jest problem braku skutecznej walki z przestępstwami z nienawiści. Z wyników badań przeprowadzonych przez Biuro RPO wraz z ODIHR, wynika, że jedynie 5% tego rodzaju przestępstw jest zgłaszanych organom ścigania. Może to świadczyć o niskim zaufaniu ofiar do tych instytucji oraz o braku wiary w pozytywne skutki podjętej interwencji.

- Jak mamy spojrzeć w oczy kolejnym osobom, które nie wierzą w skuteczność prawa i nie zgłaszają przestępstw? Jak mamy spojrzeć tym, którzy są bici z powodu koloru skóry czy pochodzenia etnicznego? – pytał Adam Bodnar.

W zagadnieniach związanych z ochroną środowiska mówił o wciąż nieuregulowanej kwestii problemu odorów, smogu, podpaleniami wysypisk śmieci i braku wsparcia dla gmin w usuwaniu tych śmieci.

W kwestii realizacji praw rodzicielskich Rzecznik wskazał, że prawo rodzinne nie nadąża za współczesnymi problemami, z jakimi borykają się rodziny w konflikcie okołorozstaniowym, co uniemożliwia skuteczną reakcję państwa oraz wsparcie tych rodzin. Mówił również o swoim poparciu dla projektu ustawy wprowadzającej tzw. alimenty natychmiastowe, która gdyby została uchwalona, mogłaby zlikwidować jeden z konfliktów między rodzicami.

Adam Bodnar przypomniał również o wciąż nie rozwiązanym przez państwo problemie właścicieli książeczek mieszkaniowych – problemie, który dotyczy prawie miliona osób w Polsce, które czują się oszukane i mają poczucie, ze państwo nie wywiązało się wobec nich ze składanych deklaracji i zobowiązań.

W Polsce brakuje także systemowego podejścia do problemów osób w kryzysie bezdomności.

– Potrzebna jest nam lepsza koordynacja działań państwa i większa w tym determinacja, konieczna też jest zmiana mentalna w postrzeganiu osób bezdomnych – podkreślał Rzecznik.

Ważne miejsce w raporcie Rzecznika znalazł problem wykluczenia transportowego, który wiąże się z prawem do edukacji, do ochrony zdrowia, do dostępu do kultury, do realizacji praw seniorów.
- Państwo powinno stworzyć strategię rozwiązania tego problemu – apelował Rzecznik.

Dużo uwagi Rzecznik poświęcił problemom w zakresie ochrony zdrowia: sytuacji SOR-ów, kolejek do lekarzy, braku lekarzy i pielęgniarek, realnego dostępu pacjentów do leków.

- Najgorzej jest z geriatrią i psychiatrią dziecięcą, stan psychiatrii dziecięcej jest zresztą katastrofalny, bo w niektórych województwach nie ma nawet oddziałów szpitalnych dla dzieci potrzebujących takiej pomocy. W 2018 roku na telefon zaufania 116 111  odebranych zostało 98.388  połączeń od dzieci i młodzieży. Zresztą nawet ten telefon mógł kontynuować swoją działalność dzięki wsparciu Jakuba Błaszczykowskiego. Tyle mówimy o wsparciu rodziny, a zapominamy o rzeczywistym zainteresowaniu sprawami i problemami dzieci w rodzinach – mówił Adam Bodnar.

W kwestiach związanych z reformą edukacji szczególne zaniepokojenie Rzecznika budziły w ostatnim czasie nie tylko problemy związane z rekrutacją do szkół średnich, ale także – obecnie - zbyt duża liczba uczniów w szkołach, co może zagrażać ich zdrowiu i bezpieczeństwu.

- Należy także podjąć kroki w celu zagwarantowania właściwej kadry pedagogicznej, ponieważ jej brak skutkuje pogarszaniem się jakości nauczania. Z tym wszystkim wiąże się kwestia finansowania reformy edukacji i przerzucania obciążeń na barki samorządu terytorialnego – mówił Adam Bodnar.

Jak ważna jest potrzeba prowadzonej systematycznie edukacji antydyskryminacyjnej świadczą skargi kierowane do Biura RPO.

Rzecznik mówił o konsekwencjach wprowadzenia ustawy z 16 grudnia 2016 r., tzw. ustawy represyjnej. Zastosowała ona mechanizmy odpowiedzialności zbiorowej.

- Jeśli chodzi o uprawnienia socjalne, to z punktu widzenia RPO istotne znaczenie ma sytuacja obywateli po uchwaleniu tej ustawy. Osoby te mają utrudnione możliwości dochodzenia swoich praw przed sądami. (przewlekłość)

- Przewlekłość postępowań odwoławczych ma charakter systemowy, co może prowadzić do wniosku, że Państwo nie zapewniło odwołującym się emerytom, rencistom, wdowom i sierotom prawa do rozpoznania przez sąd sprawy w rozsądnym terminie, a tym samym naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPCZ – stwierdził Rzecznik.

Kolejna kwestia poruszona przez RPO dotyczyła niezrealizowanych praw konsumentów, w tym tych, którzy wzięli tzw. kredyty frankowe.

Problemem z punktu widzenia praw jest także inwigilacja – mówił Adam Bodnar.

- To nieprawda, że „uczciwi obywatele nie mają się czego bać”, jak starają się mówić niektórzy politycy. To władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Tu chodzi nie tylko o elementarne prawo do prywatności, ale także wolność komunikowania się, tajemnicę dziennikarską czy tajemnicę adwokacką – podkreślał Rzecznik.

Jako ostatni najpilniejszy problem związany z ochroną praw człowieka Rzecznik wymienił fakt wykluczania i poniżania całych grup społecznych w Polsce. Wykluczanie dotyka osób homoseksualnych, transpłciowych, migrantów, kobiet i działaczy organizacji pozarządowych, które prawami tych osób się zajmują.

- Konstytucja gwarantuje nam równe traktowanie i zakazuje dyskryminacji, a ciągle mamy próby wykluczania tych osób poza nawias społeczny, jakby nie zasługiwali na opiekę Rzeczypospolitej – mówił Adam Bodnar.

Na koniec Rzecznik omówił 5 problemów systemowych, które osłabiają instytucje, które powinny chronić i służyć obywatelom. Wśród nich wymienił:

Zagrożenie niezależności sądownictwa.

Zagrożenie niezależności prokuratorów prowadzących śledztwa.

Zagrożenie wolności dostępu do informacji i wolności pozyskiwania informacji.

Potrzebę poprawy funkcjonowania sądów.

Sytuację w Trybunale Konstytucyjnym.

Na sam koniec Rzecznik przypomniał o swoich uwagach związanych z niewykonywaniem rekomendacji różnych organów międzynarodowych przez Rząd RP.

- Jeśli Polska chce być traktowana jak rzetelny partner na arenie międzynarodowej, to powinna lojalnie współpracować z organami międzynarodowymi. Wieloletnie ignorowanie zaleceń nie wystawia nam najlepszego świadectwa na arenie międzynarodowej, oddala nas od grona państw, które są uznawane za przywiązujące należytą wagę do ochrony praw i wolności jednostki. Ubolewam, że tak się dzieje – zakończył Rzecznik Adam Bodnar.

Wystąpienie Rzecznika odbyło się w Sejmie RP o północy ze środy na czwartek (11-12 września). Na sali obrad w tym czasie było kilku posłów partii rządzącej i kilkudziesięciu członków klubów opozycyjnych.

Pełne wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, Adama Bodnara dostępne jest na stronie internetowej RPO: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-przedstawil-w-sejmie-informacje-o-stanie-przestrzegania-praw-obywatelskich-w-2018

Opracowanie: P.S.

***

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Dołącz do nas

      YTxyXYx