Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

O lepszą jakość życia w społecznościach lokalnych

Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Korupcja w świetle prawa to obiecywanie, proponowanie, wręczanie korzyści majątkowych (oraz jej żądanie i przyjmowanie), a także powoływanie się na wpływy i protekcję. Dr Grzegorz Makowski, dyrektor Programu Odpowiedzialne Państwo (Fundacja Batorego) skupił  się na temacie korupcji i jakości zarządzania zamówieniami publicznymi, szczególnie w sektorze samorządowym.

O lepszą jakość życia w społecznościach lokalnych.
Dr Grzegorz Makowski, dyrektor Programu Odpowiedzialne Państwo (Fundacja Batorego).
(Maróz 2018).

Program Odpowiedzialne Państwo (niegdyś Program Przeciwko Korupcji) propaguje dobre standardy w rządzeniu. Dobre rządzenie (z ang. good governence) to myśl zakładająca, że władza publiczna działa efektywnie w interesie społeczeństwa. Według dr Grzegorza Makowskiego dobrych standardów brakuje w zamówieniach publicznych. „Problem z  zamówieniami publicznymi u nas jest. Raczej to jest problem z kategorii dobrego rządzenia” – powiedział przedstawiciel Fundacji Batorego.

Zamówienia publiczne jako pole do nadużyć

Zamówienia publiczne to rynek, do którego każdy przedsiębiorca powinien mieć dostęp. Zamówienia publiczne powinny zatem pobudzać gospodarkę, a jednocześnie konkurencja powinna wymuszać niskie ceny. Damy zarobić, a jednocześnie jako mieszkańcy otrzymamy dobrą cenę za usługi – dwie pieczenie zostaną upieczone na jednym ogniu. Niestety, rynek zamówień publicznych nie kształtuje się tak jednoznacznie…

Każdego roku przez zamówienia publiczne przepływa około 100 mld złotych. Połowa z tej kwoty przepływa przez samorządy. Polska, na tle Europy, jest liderem jednoofertowych postępowań (do przetargu startuje tylko jedna firma). Takich przetargów w Polsce jest prawie połowa. Czy oznacza to, że te wszystkie przetargi zostały „ustawione”? Niekoniecznie. Jak argumentuje dr Grzegorz Makowski problemem jest złe zarządzanie zamówieniami. Lokalni przedsiębiorcy nie są zmotywowani do udziału w nich. Zniechęceni są trudnymi, niezrozumiałymi opisami do zamówień, wyśrubowanymi terminami, opryskliwymi urzędnikami.

Ostatecznie usługi, które kupujemy są droższe i niekoniecznie dobre jakościowo. Gdyby jakość zarządzania przetargami była lepsza, to mielibyśmy lepsze i tańsze drogi, sprzęty w szpitalach i szkołach itp. Gmina, jako wspólnota, traci zatem przez słabą jakość rządzenia.

Zaufanie mimo korupcji

Z danych Centralnego Biura Antykorupcyjnego wynika, że duża część spraw prowadzonych przez biuro dotyczy samorządów. CBA każdego roku przeprowadza ok. 400-500 kontroli, zaś połowa  z nich dotyczy samorządów gminnych i powiatowych (względy polityczne mogą decydować o tym, że obecnie samorządy są „pod lupą”). Mimo takich danych samorząd ma wciąż dobrą opinię i nie jest kojarzony z korupcją. Ok. 70% respondentów dobrze ocenia działalności władz samorządowych a samorząd cieszy się największym zaufaniem społecznym wśród wszystkich instytucji państwowych (CBOS 2018). Mimo to, lokalnie problem istnieje, na wielu poziomach. Są problemy z przejrzystością, transparentnością. Mieszkańcy coraz częściej oczekują tego na co dzień. Chcą przejrzystych stron internetowych, jasnych informacji. Szwankuje polityka zatrudniania, zatrudnianie „swoich”, niekoniecznie kompetentnych osób (nepotyzm, kumoterstwo). Szwankuje codzienna komunikacja na linii urzędnik-mieszkaniec-radny. Mieszkańcom nierzadko odmawiany jest dostęp do informacji publicznej, a każda odmowa, wzbudza podejrzenia korupcji.

Opinię samorządom psuje także zarządzanie spółkami komunalnymi. Z raportu NIK z 2016 roku (Realizacja zadań publicznych przez spółki tworzone przez jednostki samorządu terytorialnego) czytamy:

Wykonywanie zadań publicznych jednostek samorządu terytorialnego za pośrednictwem tworzonych przez nie spółek, w poddanych kontroli gminach i województwach, zdaniem NIK, obarczone było wieloma nieprawidłowościami takimi jak: podejmowanie przedsięwzięć bez rzetelnego ich przygotowania (brak analiz ekonomicznych, brak oszacowania niezbędnych środków, nieuwzględnienie występujących ryzyk), niezapewnienie profesjonalnego i skutecznego wykonania zadań, a także gospodarowanie majątkiem niezgodnie z celami statutowymi.(…) W ocenie Najwyższej Izby Kontroli, realizacja zadań publicznych przez skontrolowane samorządy gmin i województw za pośrednictwem tworzonych przez nie spółek nie była efektywna. Nieprawidłowości, zarówno przy tworzeniu spółek, jak i w gospodarowaniu przez nie majątkiem a także w wykonywaniu przez spółki poszczególnych zadań, wpłynęły na obniżenie skuteczności realizacji zadań samorządu.

Polem konfliktu jest także pełnienie różnych funkcji jednocześnie, np. funkcji urzędnika w gminie i radnego w sejmiku). To pole do dużego konfliktu interesów, stwarzające ryzyko konkretnych nadużyć. „Z tym sobie łatwo nie poradzimy, bo sektor publiczny na długo pozostanie największym pracodawcą, ale można tym zarządzać” – przekonuje dr Grzegorz Makowski.  

Narzędzia dla poprawy jakości zarządzania w gminie

Zasady wypracowane w akcji „Przejrzysta Polska” (2004-2010) są nadal aktualne (zasada przejrzystości, braku tolerancji dla korupcji, zasada partycypacji, przewidywalności, fachowości, rozliczalności). Dodatkowo stare-nowe narzędzie z 2018 roku, czyli ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania, kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. 2018 poz.130) dają nowe możliwości mieszkańcom i radnym, takie jak: interpelacje i zapytania, możliwość corocznej oceny (raport o stanie gminy, wraz z wotum zaufania), transmisja i rejestracja obrad, imienne glosowania radnych i inne.

„Jako mieszkańcy i radni dostaliśmy wędkę. Warto tych narzędzi używać, łącznie z tymi rozwiązaniami, które już mamy. Do tego Państwa zachęcam. Myślmy o korupcji w sensie budowania pozytywnych standardów, może mniej w sensie afer i poszukiwania złodziei” – zakończył prelegent.

Magdalena Kowalczyk

Ostatnio zmieniany wtorek, 03 lipiec 2018 11:28

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Dołącz do nas

      YTxyXYx