Strona wykorzystuje pliki cookies, je艣li wyra偶asz zgod臋 na u偶ywanie cookies, zostan膮 one zapisane w pami臋ci twojej przegl膮darki. W przypadku nie wyra偶enia zgody nie jeste艣my w stanie zagwarantowa膰 pe艂nej funkcjonalno艣ci strony!

Planowanie przestrzenne jako metoda zarz膮dzania ryzykiem powodziowym

logo programu

 Uzupe艂niaj膮ce materia艂y szkoleniowe

do spotkania szkoleniowego dla samorz膮du i mieszka艅c贸w gminy Gorzyce organizowanego w ramach projektu ,,Przygotujmy si臋 razem! Spo艂eczne konsultacje zarz膮dzania ryzykiem powodziowym鈥

Gorzyce, 5 listopada 2015

1. Udzia艂 obywateli w planowaniu przestrzennym

Udzia艂 obywateli w r贸偶nych procedurach i procesach decyzyjnych nazywany jest partycypacj膮 spo艂eczn膮. Partycypacja wi膮偶e si臋 nie tylko z mo偶liwo艣ci膮 wp艂ywania na decyzje dotycz膮ce spraw ca艂ej spo艂eczno艣ci gminy czy so艂ectwa, ale tak偶e z odpowiedzialno艣ci膮 za przyj臋te rozwi膮zania. Procesami, kt贸re wi膮偶膮 si臋 z decydowaniem o sposobie zagospodarowania terenu i zasadach tego zagospodarowania, w kt贸rych mog膮 bra膰 udzia艂 wszyscy zainteresowani, s膮 procedury planistyczne. Gwarantuj膮 one mo偶liwo艣膰 wypowiadania si臋 mieszka艅c贸w na temat projektu studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmuj膮cego obszar fragmentu gminy.

艢wiadome uczestnictwo obywateli w procesie planowania przestrzennego jest spraw膮 niezmiernie istotn膮, gdy偶 to mieszka艅cy najlepiej znaj膮 sprawy i problemy wyst臋puj膮ce na ich terenie. Orientacja i zainteresowanie lokalnymi sprawami ma du偶e znaczenie przy podejmowaniu wa偶nych dla spo艂eczno艣ci lokalnej decyzji oraz w du偶ym stopniu przeciwdzia艂a powstawaniu lokalnych konflikt贸w. Mo偶liwo艣膰 uczestniczenia wszystkich zainteresowanych w opracowaniu studium gminnego czy planu miejscowego, wynika z uprawnie艅 jakie daje obywatelom ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2015, poz. 199 鈥 tekst jednol. z p贸藕n. zm.). Nale偶y tylko z tego prawa korzysta膰, co wymaga przygotowania i zapoznania si臋 z przepisami w tej sprawie.

Udzia艂 w procedurze sporz膮dzania Studium gminnego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest form膮 dialogu mi臋dzy organami w艂adzy a spo艂eczno艣ci膮 lokaln膮. A przede wszystkim daje mo偶liwo艣膰 wszystkim zainteresowanym przedstawienia w艂asnego punktu widzenia na temat sposobu zagospodarowania, u偶ytkowania czy przeznaczenia terenu obj臋tego planem i studium gminnym. Wci膮偶 jednak mieszka艅cy rzadko korzystaj膮 z tego przywileju, gdy偶 gra o przestrze艅 wymaga przygotowania - nie jest kr贸tka ani 艂atwa.

Dialog w艂adz lokalnych z mieszka艅cami jest bardzo wa偶ny i wynika wprost z zapis贸w ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz膮dzie gminnym (Dz.U. 2013, poz. 594 鈥 tekst jednol. z p贸藕n. zm.), kt贸re m贸wi膮, 偶e w艂adz臋 w gminie sprawuj膮 sami mieszka艅cy bezpo艣rednio lub po艣rednio poprzez wybranych spo艣r贸d siebie przedstawicieli.

 

2. Planowanie przestrzenne a bezpiecze艅stwo powodziowe

Planowanie przestrzenne decyduje o przysz艂ym wizerunku gminy, o komforcie 偶ycia, o turystycznych mo偶liwo艣ciach i rozwoju infrastruktury drogowej, wodoci膮gach i lokalizacji innych wa偶nych dla mieszka艅c贸w inwestycji. Dlatego udzia艂 mieszka艅c贸w w tym pracach nad ustaleniami plan贸w miejscowych i studi贸w gminnych jest niezb臋dny.

Jednak, rzadko zdarza si臋, aby mieszka艅cy miejscowo艣ci dotkni臋tej powodzi膮 w 2010 roku znali plan zagospodarowania przestrzennego lub studium gminne i wiedzieli, jakie ustalenia wynikaj膮 z tych dokument贸w dla ochrony przed powodzi膮 czy dla zagospodarowania teren贸w zagro偶onych powodzi膮 w jego gminie. Na og贸艂 plan miejscowy i studium gminne kojarz膮 si臋 ze specjalistycznymi opracowaniami, kt贸re sporz膮dzaj膮 w艂adze gminy, aby pod presj膮 inwestor贸w i w艂a艣cicieli nieruchomo艣ci zabudowa膰 wszystko, co si臋 da. Zdarza si臋 te偶, 偶e mieszka艅cy dowiaduj膮 si臋 przypadkowo o trwaj膮cych pracach nad nowym dokumentem, ale nie wiedz膮 jak mog膮 si臋 w艂膮czy膰 w jego opracowanie lub jak wyrazi膰 swoj膮 opini臋 na jego temat.

W przypadku teren贸w zagro偶onych powodzi膮 mo偶e to by膰 gra decyduj膮ca o by膰, albo nie by膰 ludzi mieszkaj膮cych na tych terenach i ich dobytku. Dlatego ustalenia, kt贸re zostan膮 zapisane najpierw w studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy, a potem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego so艂ectwa, wsi lub innego fragmentu gminy, zdecyduj膮 na d艂ugie lata o tym, w jaki spos贸b w艂a艣ciciel nieruchomo艣ci b臋dzie m贸g艂 ni膮 dysponowa膰, co b臋dzie m贸g艂 zrobi膰, a czego mu si臋 zabrania na jego terenie.

W艂a艣nie dlatego, 偶e planowanie przestrzenne ma tak du偶膮 rang臋 w kszta艂towaniu przestrzeni i ustalaniu zasad rozwoju gminy.

 

3. Zagro偶enie powodzi膮 w dokumentach planistycznych

W maju 2015r. Prezes Krajowego Zarz膮du Gospodarki Wodnej przekaza艂 gminom mapy zagro偶enia powodziowego (MZP) i mapy ryzyka powodziowego (MRP). Granice obszar贸w oznaczone na tych mapach  uwzgl臋dni膰 nale偶y we wszystkich dokumentach planistycznych, czyli w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, planie zagospodarowania przestrzennego wojew贸dztwa, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy.

Na rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmuj膮cego tereny nadrzeczne (lub nadmorskie) musi by膰 oznaczony obszar szczeg贸lnego zagro偶enia powodzi膮. Natomiast w ustaleniach planu 鈥 zgodnie z Prawem wodnym, powinny zosta膰 zapisane zakazy obowi膮zuj膮ce na tym terenie:

Prawo wodne, art. 88 l m贸wi, 偶e:

Na obszarach szczeg贸lnego zagro偶enia powodzi膮 zabrania si臋 wykonywania rob贸t oraz czynno艣ci utrudniaj膮cych ochron臋 przed powodzi膮 lub zwi臋kszaj膮cych zagro偶enie powodziowe, w tym:

1) wykonywania urz膮dze艅 wodnych oraz budowy innych obiekt贸w budowlanych, z wyj膮tkiem dr贸g rowerowych;

2) sadzenia drzew lub krzew贸w, z wyj膮tkiem plantacji wiklinowych na potrzeby regulacji w贸d oraz ro艣linno艣ci stanowi膮cej element zabudowy biologicznej dolin rzecznych lub s艂u偶膮cej do wzmacniania brzeg贸w, obwa艂owa艅 lub odsypisk;

3) zmiany ukszta艂towania terenu, sk艂adowania materia艂贸w oraz wykonywania innych rob贸t, z wyj膮tkiem rob贸t zwi膮zanych z regulacj膮 lub utrzymywaniem w贸d oraz brzegu morskiego, budow膮, przebudow膮 lub remontem drogi rowerowej, a tak偶e utrzymywaniem, odbudow膮, rozbudow膮 lub przebudow膮 wa艂贸w przeciwpowodziowych wraz z obiektami zwi膮zanymi z nimi funkcjonalnie oraz czynno艣ci zwi膮zanych z wyznaczaniem szlaku turystycznego pieszego lub rowerowego.

Poza tym zgodnie z art. 40 ust.1 prawa wodnego, na obszarach szczeg贸lnego zagro偶enia powodzi膮 zabrania si臋:

4) lokalizowania nowych przedsi臋wzi臋膰 mog膮cych znacz膮co oddzia艂ywa膰 na 艣rodowisko, gromadzenia 艣ciek贸w, odchod贸w zwierz臋cych, 艣rodk贸w chemicznych, a tak偶e innych materia艂贸w, kt贸re mog膮 zanieczy艣ci膰 wody, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpad贸w, w tym w szczeg贸lno艣ci ich sk艂adowania.

Do obszar贸w szczeg贸lnego zagro偶enia powodzi膮 zalicza si臋 (zgodnie z art. 9 ust. 1 Prawa wodnego) m.in.:

1. obszary, na kt贸rych prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia powodzi jest 艣rednie i wynosi raz na 100 lat,

2. obszary, na kt贸rych prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia powodzi jest wysokie i wynosi raz na 10 lat,

3. obszary mi臋dzy lini膮 brzegu a wa艂em przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w kt贸ry wbudowano tras臋 wa艂u przeciwpowodziowego, a tak偶e wyspy i przymuliska, o kt贸rych mowa w art. 18, stanowi膮ce dzia艂ki ewidencyjne,

 

Informacje o tym czy teren po艂o偶ony jest w zasi臋gu obszaru szczeg贸lnego zagro偶enia powodzi膮 oraz co mo偶na, a co jest zabronione na tym terenie w zwi膮zku z jego po艂o偶eniem, powinno znajdowa膰 si臋 na rysunku oraz w tek艣cie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Ka偶dy nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi zawiera膰 powy偶sze ustalenia, natomiast wszystkie stare (obowi膮zuj膮ce) plany powinny zosta膰 zmienione w ci膮gu 30 miesi臋cy od dnia przekazania gminie map zagro偶enia i map ryzyka powodziowego.

 

4. Jak si臋 w艂膮czy膰 w przygotowanie planu miejscowego i studium gminnego?

Czynny udzia艂 mieszka艅c贸w w procesie planowania przestrzennego dotyczy obu najwa偶niejszych dla polityki przestrzennej gminy dokument贸w: studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania. Udzia艂 spo艂ecze艅stwa lokalnego w procedurze sporz膮dzania i uchwalania studium jest bardzo wa偶ny, gdy偶 studium obejmuje obszar ca艂ej gminy, a plany miejscowe musz膮 by膰 zgodne z tym dokumentem, a to powoduje, 偶e po艣rednio oddzia艂uje on na sytuacj臋 prawn膮 w艂a艣cicieli nieruchomo艣ci.

Czynny udzia艂 spo艂eczno艣ci w procesie kszta艂towania 艂adu przestrzennego gwarantuje ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy tej ustawy ka偶dy obywatel mo偶e:

  1. Z艂o偶y膰 wnioski do projektu studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy, a tak偶e z艂o偶y膰 wnioski do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu gminy. We wniosku mo偶na okre艣li膰 swoje preferencje dotycz膮ce przeznaczenia teren贸w 鈥 np. wskaza膰 nieruchomo艣ci, kt贸re powinny by膰 przeznaczone na us艂ugi o艣wiaty, urz膮dzenia sportowe lub publiczne tereny zieleni (park).

  2. Zapozna膰 si臋 z rysunkami i tekstem projektu studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy / miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ze strategiczn膮 ocen膮 oddzia艂ywania na 艣rodowisko do studium / miejscowego planu w czasie wy艂o偶enia projektu studium / planu miejscowego do publicznego wgl膮du. Termin i miejsce wy艂o偶enia dokumentu podawane s膮 do publicznej wiadomo艣ci. W czasie wy艂o偶enia mo偶na uzyska膰 wi臋cej informacji na temat tre艣ci dokument贸w od dy偶uruj膮cych fachowc贸w.

  3. Wzi膮膰 udzia艂 w dyskusji publicznej nad rozwi膮zaniami przyj臋tymi w projekcie studium i w dyskusji nad rozwi膮zaniami proponowanymi w projekcie miejscowego planu. Dyskusj臋 publiczn膮 organizuje w贸jt/burmistrz i jej termin oraz miejsce podaje do publicznej wiadomo艣ci.

  4. Z艂o偶y膰 uwagi do wy艂o偶onego projektu studium gminnego/miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Swoje uwagi mo偶e z艂o偶y膰 ka偶dy obywatel w wyznaczonym terminie. Uwagi mog膮 odnosi膰 si臋 do proponowanego przeznaczenia teren贸w, wska藕nik贸w, przebiegu dr贸g lub innych spraw obj臋tych ustaleniami studium/planu 鈥 np. dopuszczenia zabudowy na terenach zalewowych.

 

Wnioski oraz uwagi z艂o偶one przez mieszka艅c贸w do studium/planu miejscowego s膮 rozpatrywane przez w贸jta/burmistrza gminy. Natomiast list臋 nieuwzgl臋dnionych uwag wniesionych do wy艂o偶onego dokumentu wraz z uzasadnieniem ich nieuwzgl臋dnienia podaje si臋 do publicznej wiadomo艣ci.

W ramach realizacji na terenie gminy Wilk贸w projektu ,,Przygotujmy si臋 razem! Spo艂eczne konsultacje zarz膮dzania ryzykiem powodziowym鈥 wszystkie opisane wy偶ej elementy procedury udzia艂u spo艂ecznego w planowaniu przestrzennym zosta艂y om贸wione i zilustrowane licznymi przyk艂adami podczas dwudniowych warsztat贸w, w kt贸rych wzi臋li udzia艂 uczestnicy projektu -Wolontariusze Konsultacji Powodziowych.

Mieli oni mo偶liwo艣膰 przyjrzenia si臋 r贸偶nym dokumentom i odnalezienia zwi膮zk贸w 艂膮cz膮cych planowanie przestrzenne z zagro偶eniem i ryzykiem powodziowym. Okazja ku temu by艂a wyj膮tkowa, gdy偶 zaj臋cia prowadzone by艂y przez specjalist贸w (urbanist贸w i ekofizjograf贸w) w oparciu o autentyczne dokumenty: tekst i rysunek Studium uwarunkowa艅 i kierunk贸w zagospodarowania przestrzennego gminy Wilk贸w oraz mapy zagro偶enia i mapy ryzyka powodziowego sporz膮dzone dla gminy Wilk贸w.

Wykorzystano tak偶e r贸偶ne wzory obwieszcze艅, og艂osze艅, zarz膮dze艅 i uchwa艂. A wszystko po to, aby uczestnicy wiedzieli, jakie s膮 procedury obowi膮zuj膮ce podczas sporz膮dzania i uchwalania studium gminnego i planu miejscowego. Ale przede wszystkim, aby poznali dokumenty planistyczne, kt贸re sporz膮dza gmina i na podstawie kt贸rych mog膮 by膰 wydawane pozwolenia na budow臋.

Zdobyta wiedza na ten temat pozwoli艂a przygotowa膰 Wolontariuszy Konsultacji Powodziowych do udzia艂u w procedurze przygotowania studium gminnego, kt贸re okre艣la polityk臋 przestrzenn膮 gminy. Dlatego uczestnicy projektu otrzymali niezb臋dn膮 wiedz臋 o tym, czym jest i czemu s艂u偶y planowanie przestrzenne oraz jak wa偶n膮 pe艂ni ono funkcj臋 w zarz膮dzaniu ryzykiem powodziowym.

Trzeba r贸wnie偶 pami臋ta膰, 偶e gmina Wilk贸w - po艂o偶ona w wojew贸dztwie lubelskim, ponios艂a wielkie straty, a jej mieszka艅cy bardzo ucierpieli na skutek powodzi w 2010 roku. Dlatego tak wa偶ne jest u艣wiadomienie mieszka艅com teren贸w le偶膮cych w pobli偶u du偶ych rzek, 偶e wzrost zagro偶enia powodziowego i wielko艣膰 strat powodziowych, obok przyczyn naturalnych, wynika m.in. z wkraczania cz艂owieka na zalewowe obszary dolin rzecznych. Wi臋c bardzo wa偶nym zadaniem jest u艣wiadomienie osobom zamieszkuj膮cym tereny zagro偶one powodzi膮, jakie dzia艂ania mog膮 powodowa膰 zwi臋kszenie zagro偶enia i ryzyka powodziowego, a jakie to zagro偶enie i ryzyko ograniczaj膮.

Inn膮 form膮 interesuj膮cych zaj臋膰 by艂 spacer badawczy, kt贸ry dotyczy艂 przede wszystkim teren贸w, gdzie obowi膮zuj膮 dokumenty planistyczne (studium gminne i plan miejscowy) i kt贸re powinny si臋 znale藕膰 w planie zarz膮dzania ryzykiem powodziowym.

W czasie zaj臋膰 w terenie mowa by艂a o do艣wiadczeniach mieszka艅c贸w gminy Wilk贸w z czasu powodzi w 2010 roku, kt贸rej skutki jeszcze d艂ugo b臋d膮 pami臋ta膰 i odczuwa膰. Ich relacje i spostrze偶enia dowodz膮, 偶e dotychczasowe praktyki ochrony przeciwpowodziowej, bazuj膮ce g艂贸wnie na wykorzystaniu mo偶liwo艣ci technicznych i finansowych, koncentruj膮ce si臋 na umacnianiu wa艂贸w przeciwpowodziowych, nie s膮 w stanie doprowadzi膰 do pe艂nej ochrony w tym zakresie.

Dlatego wi膮偶膮 swoje nadzieje ze skutecznym zarz膮dzaniem ryzykiem powodziowym w r贸偶nej formie 鈥 m.in. poprzez zapisy w planach miejscowych i studiach gminnych, a nie jak do tej pory z nier贸wn膮 walk膮 z powodzi膮 i jej skutkami.

Forma przeprowadzonych zaj臋膰, polegaj膮ca na przekazaniu praktycznej wiedzy z zakresu planowania przestrzennego podczas warsztat贸w interaktywnych z wieloma zadaniami pozwalaj膮cymi wykorzysta膰 zdobyt膮 wiedz臋 oraz spacer badawczy w terenie, da艂y uczestnikom mo偶liwo艣膰 oceny skuteczno艣ci dotychczasowych metod przeciwdzia艂ania skutkom powodzi i przedstawienia zestawu w艂asnych propozycji takich dzia艂a艅, kt贸re powinny znale藕膰 si臋 w planie zarz膮dzania ryzykiem powodziowym.

Natomiast jednym z cel贸w prowadz膮cych zaj臋cia by艂o wyt艂umaczenie uczestnikom warsztat贸w, 偶e odpowiedzialne planowanie zagospodarowania dolin rzecznych, w kt贸rym uwzgl臋dnia si臋 zar贸wno obszary, gdzie nadmiar wody mo偶e si臋 swobodnie rozla膰, jak i te, gdzie wod臋 nale偶y ujarzmi膰, to jeden z najbardziej skutecznych sposob贸w przyczyniaj膮cych si臋 do minimalizowania negatywnych skutk贸w powodzi.

Drugim celem warsztat贸w szkoleniowych prowadzonych w ramach projektu ,,Przygotujmy si臋 razem! Spo艂eczne konsultacje zarz膮dzania ryzykiem powodziowym鈥 by艂o u艣wiadomienie uczestnikom, 偶e to ich udzia艂 w tworzeniu dokument贸w planistycznych na poziomie lokalnym oraz udzia艂 w procesie kszta艂towania 艂adu przestrzennego, a przede wszystkim w ustalaniu zasad zagospodarowania teren贸w zagro偶onych powodzi膮, ma pierwszorz臋dne znaczenie dla ca艂ego katalogu dzia艂a艅 okre艣lonych w planie zarz膮dzania ryzykiem powodziowym.

Opracowa艂a: Jolanta Pawlak (urbanista, ekofizjograf)

logo programu

Projekt dofinansowany z dotacji przyznanej w ramach programu Obywatele dla Demokracji (http://www.ngofund.org.pl/), prowadzonego przez Fundacj臋 im. Stefana Batorego we wsp贸艂pracy z Polsk膮 Fundacj膮 Dzieci i M艂odzie偶y, finansowanego ze 艣rodk贸w Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (tzw. Funduszy EOG).

 

UWAGA - AKTUALIZACJA USTAWY PRAWO WODNE Z DNIA 16 GRUDNIA 2015R.

ZOBACZ: Ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy 鈥 Prawo wodne oraz ustawy o zmianie ustawy 鈥 Prawo wodne oraz niekt贸rych innych ustaw

Skomentuj

Upewnij si臋, 偶e pola oznaczone wymagane gwiazdk膮 (*) zosta艂y wype艂nione. Kod HTML nie jest dozwolony.

Do艂膮cz do nas

      YTxyXYx